Alexander De Croo krijgt dubieuze titel van Minister van Staat

De benoeming van Alexander De Croo tot Minister van Staat is een nieuwe stap in een lange traditie die steeds meer het karakter krijgt van een politieke eretitel zonder inhoud. Ooit was deze titel voorbehouden aan staatsmannen met een onberispelijke reputatie, politieke wijsheid en moreel gezag. Vandaag lijkt het vooral een kwestie van wederzijdse gunstverlening, ongeacht het palmares van de betrokkene.

Een traditie met steeds meer schandalen

Neem Willy Claes. Een Minister van Staat die niet alleen veroordeeld werd in de Agusta-corruptieaffaire, maar ook moest aftreden als secretaris-generaal van de NAVO omdat smeergeld zijn politieke omgeving had besmet. Toch behield hij zijn eretitel. Dat zegt alles over het begrip ‘Minister van Staat’.

Ook Guy Verhofstadt, die onder zijn premierschap de Belgische staatsschuld zag exploderen en ons patrimonium gedeeltelijk uitverkocht. De gevolgschade van zijn beleid bedraagt meer dan 70 miljard euro. Verhofstadt geldt als een van de slechtste premiers die dit land ooit gekend heeft, en toch mag hij zich Minister van Staat noemen.

Didier Reynders, die de voorbije jaren herhaaldelijk genoemd werd in onderzoeken naar verdachte financiële transacties en mogelijke witwasconstructies, dient zich hiervoor correctioneel te verantwoorden. Een Minister van Staat hoort boven elke zweem van dubieuze praktijken te staan.

Johan Vande Lanotte kwam in opspraak in de nasleep van het Optima-schandaal en discussies rond belangenvermenging. Frank Vandenbroucke zag zijn carrière zwaar beschadigd door zijn rol in de Agusta-affaire, waarbij miljoenen steekpenningen verplaatst en verbrand werden. Karel De Gucht werd onderzocht wegens mogelijke fiscale fraude via buitenlandse constructies. Laurette Onkelinx en Louis Michel werden nooit veroordeeld, maar hun politieke loopbanen gingen gepaard met harde kritiek, communautaire spanningen en beleidsdossiers die diepe verdeeldheid veroorzaakten.

En nu dus Alexander De Croo. Een premier onder wiens bewind België geconfronteerd werd met exploderende begrotingstekorten, een stijgende belastingdruk, een tanend vertrouwen in de politiek en een groeiende vervreemding tussen burger en bestuur.

Een titel zonder betekenis

Ministers van Staat hebben officieel een bijzondere rol in de Grondwet. Zij kunnen door de koning geraadpleegd worden in tijden van institutionele of nationale crisis. Het zijn figuren die het staatshoofd moeten bijstaan met wijsheid, sereniteit en moreel gezag.

Maar precies daar wringt het schoentje. Wanneer een aanzienlijk deel van deze lijst verbonden is aan corruptieschandalen, gerechtelijke onderzoeken, financiële fiasco’s of ernstige controverses, dan verliest deze titel haar waarde. Het is alsof de erkenning niet meer gaat om verdiensten, maar om politieke loyaliteit.

Tijd voor een herziening

Misschien is het tijd dat België eindelijk opnieuw nadenkt over de betekenis van ‘Minister van Staat’. Deze titel hoort voorbehouden te blijven voor personen met uitzonderlijke verdiensten én een onberispelijke reputatie. Een eretitel die men onder alle omstandigheden mag behouden, dreigt uiteindelijk zijn betekenis te verliezen.

Het is jammer dat het Belgische koningshuis de titel niet intrekt bij zware controverse of veroordeling. Want een onderscheiding die men onder alle omstandigheden behoudt, wordt uiteindelijk een lege huls.

Bronnen

• Lijst van Belgische ministers van staat op Wikipedia
• Willy Claes op Wikipedia
• Fortis-affaire op Wikipedia
• Didier Reynders onderzocht voor witwassen, Le Monde