België blijft wereldkampioen met 2.000 kabinetsmedewerkers en politieke tewerkstelling

België is een uitzondering in Europa. Terwijl ministers in het Verenigd Koninkrijk, Nederland of Duitsland vertrouwen op een professionele en permanente administratie, heeft ons land een parallel bestuur uitgebouwd. Naast de bestaande administraties bestaan hier omvangrijke kabinetten die vaak hetzelfde werk doen: dossiers analyseren, nota’s schrijven, vergaderingen voorbereiden en beleid uitstippelen. Ministers vertrouwen blijkbaar hun eigen administratie niet en bouwen daarom een tweede apparaat uit met politieke vertrouwelingen.

Een systeem dat handenvol geld kost

De kosten van deze kabinetten lopen in de tientallen miljoenen euro’s per jaar. Niet alleen de lonen van de kabinetsmedewerkers moeten betaald worden, maar ook werkingskosten, gebouwen, dienstwagens, communicatiediensten, IT-ondersteuning en allerlei logistieke uitgaven. Verspreid over zes regeringen loopt de totale kostprijs op tot vele tientallen miljoenen euro’s per jaar.

Ter vergelijking: de Waalse minister-president heeft 71 kabinetsmedewerkers, de Brusselse minister-president 55 en de Vlaamse minister-president doet het met 37. In landen als het Verenigd Koninkrijk, Duitsland of Nederland beschikken ministers slechts over enkele politieke adviseurs. Het beleid wordt daar voorbereid door een professionele en permanente administratie.

Een overheid die niet werkt

België kampt al jaren met begrotingstekorten, een van de hoogste belastingdrukken ter wereld, een bijzonder complexe staatsstructuur en een overheidsschuld die richting 110 procent van het bbp evolueert. Burgers moeten steeds meer betalen terwijl de overheid verder uitbreidt. De vraag dringt zich op waarom een land met zes regeringen, bijna 60 ministers, 600 parlementsleden en duizenden politieke medewerkers nog steeds niet in staat blijkt om de fundamentele problemen op te lossen, in tegenstelling tot landen die met een veel eenvoudiger bestuursmodel werken.

De verdedigers van het systeem argumenteren dat de bevoegdheden complex zijn en de dossiers zwaar. Larie en apekool. Dezelfde argumenten gelden evengoed voor Groot-Brittannië, Duitsland, Nederland of Zweden. Geen enkel van die landen acht het nodig om per minister tientallen politieke medewerkers aan te werven. Het probleem is dus niet de complexiteit van de dossiers. Het probleem is onze belabberde politieke cultuur.

Een bestuursmodel dat uit de hand gelopen is

België heeft gedurende decennia een bestuursmodel ontwikkeld waarin politieke partijen niet alleen regeren, maar ook een uitgebreid netwerk van medewerkers onderhouden. Kabinetten zijn uitgegroeid tot machtscentra, carrièresprongen en politieke opleidingsscholen. Intussen verwacht men van de belastingbetaler dat hij begrip toont voor besparingen in de zorg, langere loopbanen, hogere energiefacturen en een steeds zwaardere fiscale druk.

Dat wordt moeilijk uit te leggen wanneer dezelfde overheid duizenden politieke medewerkers financiert en zichzelf bijna 100 miljoen euro partijfinanciering toebedeelt. De echte vraag moet gaan waarom men nog kabinetten van die omvang nodig acht en waarom men niet bespaart op de politiek zelf.

Een overheid zonder geloofwaardigheid

Een overheid die voortdurend klaagt over geldgebrek, maar tegelijk een van de grootste kabinetsapparaten van Europa in stand houdt, verliest haar geloofwaardigheid. België heeft een tekort aan bestuurlijke eenvoud. Zolang men dat fundamentele probleem niet durft aan te pakken, zullen burgers de indruk behouden dat er in dit land sneller bespaard wordt op de belastingbetaler dan op de politieke klasse.

Bronnen

• Vergelijking kabinetsgrootte: Waalse minister-president (71), Brusselse minister-president (55), Vlaamse minister-president (37).
• Overheidsfinanciën: begrotingstekorten, belastingdruk, overheidsschuld richting 110% bbp.
• Internationale vergelijking: Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland en Zweden vertrouwen op professionele administraties.
• Kosten kabinetten: tientallen miljoenen euro’s per jaar, inclusief lonen, werkingskosten, gebouwen, dienstwagens, communicatie en IT.
• Partijfinanciering: bijna 100 miljoen euro.