België jaagt Russische oliebedrijven weg en verliest miljarden

België heeft een opmerkelijk talent ontwikkeld: we weten bedrijven aan te trekken, ze te laten investeren, mensen aan te werven en belastingen te innen – om ze vervolgens met fiscale terreur en overdreven controles het land uit te jagen. Het is een recept voor economisch zelfmoord, en de rekening wordt almaar hoger.

Nafta B: van Sovjet-handelspartner tot slachtoffer van de Belgische fiscus

Nafta B was geen kleine speler. Opgericht in 1967 als handelsvenster voor Sovjet-Russische petroleumproducten, groeide het uit tot een reus in de Antwerpse haven. Tegen 1971 was 90 procent van het kapitaal in Sovjethanden. In 1975 haalde Nafta B een omzet van 23,2 miljard Belgische frank – omgerekend zo’n 657 miljoen dollar. De onderneming beschikte over een terminal met 830.000 kubieke meter opslagcapaciteit, kon zeeschepen tot 100.000 ton ontvangen en had plannen voor uitbreiding met nog eens 300.000 tot 400.000 kubieke meter. Jaarlijks betaalde Nafta B honderden miljoenen aan directe en indirecte belastingen.

En toen kwam de Belgische fiscus. In 2007 werd Nafta B vervolgd voor vermeende belastingfraude van ongeveer 25 miljoen euro. Het onderzoek was buiten proportie: internationale reizen om een fout te vinden die er niet was. De Russische eigenaars vertrokken. De Belgische staat verloor een goudmijn aan economische activiteit en belastinginkomsten.

Nafta B werd overgenomen door Mercuria, dat de infrastructuur als strategische investering zag. Maar de schade was al aangericht.

LUKOIL: van 180 tankstations tot een lege markt

In 2007 nam LUKOIL de Belgische en Luxemburgse activiteiten van ConocoPhillips over, waaronder 157 JET-tankstations. Tegen 2012 had het concern 180 tankstations in België en een belang van 45 procent in de Zeeland Refinery in Vlissingen. LUKOIL beschikte toen over ongeveer 1.500 werknemers in de Benelux. Vandaag zijn dat nog zo’n 170 stations en een vergelijkbaar aantal werknemers.

Deze bedrijven brachten niet alleen banen en investeringen mee, maar ook een gestage stroom aan belastinginkomsten. Tot de politieke keuzes om Russische bedrijven te weren hun de das omdeden.

Een miljard euro aan verloren inkomsten

Sinds de Russische invasie van Oekraïne is de toon gezet: Russische bedrijven zijn niet langer welkom. Maar de schade was al veel eerder aangericht. De weggejaagde bedrijven zoals Nafta en LUKOIL hebben ons land niet alleen hun expertise en kapitaal onthouden, maar ook een jaarlijkse stroom aan belastinginkomsten. Het verlies loopt inmiddels op tot boven de 1 miljard euro.

België is een klein land met een uitzonderlijke ligging, fantastische havens, hoogopgeleide werknemers en toegang tot een van de rijkste consumentenmarkten ter wereld. Toch maken we het internationale spelers zo moeilijk dat ze vertrekken. Gigantische regelneverij, torenhoge belastingen en overdreven controles zijn de norm. Bedrijven wegjagen is gemakkelijk. Ze terugkrijgen is bijna onmogelijk.

Een zelfdestructieve strategie

We kunnen niet langer doen alsof dit een ongeluk is. Dit is een bewuste keuze: een beleid dat investeerders afschrikt en economische groei saboteert. De gevolgen zijn duidelijk: minder banen, minder belastinginkomsten en een reputatie als een land waar ondernemen een risico is.

Het is tijd voor een radicale koerswijziging. We moeten stoppen met bedrijven te bestraffen voor hun succes en in plaats daarvan een omgeving creëren waarin ondernemers willen investeren. Want als we zo doorgaan, betalen we niet alleen de rekening van vandaag – we verpatsen onze toekomst.

Bronnen

• Historische studie over de Sovjet-buitenlandse handel: oprichting Nafta B, eigendomsstructuur en omzet van 23,2 miljard Belgische frank in 1975 (Enlighten Theses).
• Mercuria Energy / TankTerminals: overname Nafta B in 2009; Antwerpse terminal van 830.000 m³ en uitbreidingsmogelijkheid van 300.000–400.000 m³.
• LUKOIL: geschiedenis Benelux, overname van 157 JET-stations, circa 170 Belgische stations en circa 1.500 werknemers in de Benelux.
• LUKOIL, persbericht 12 april 2012: uitbreiding tot 180 Belgische tankstations en 45%-belang in Zeeland Refinery.