De Belgische begroting: een spiegel van structurele gebreken

Hoofdredacteur van De Standaard Karel Verhoeven schrijft dat alle gebreken van België samenkomen in deze begroting. Hij verwijst terecht naar de vergrijzing, de ingewikkelde staatsstructuur, de stijgende overheidsschuld, de oplopende rentelasten en de politieke versnippering die noodzakelijke hervormingen voortdurend afremt.

Dat zijn zonder twijfel belangrijke oorzaken van onze budgettaire problemen. Maar er ontbreken enkele van de grootste structurele pijnpunten van België.

Te grote overheid en inefficiëntie

België kampt met een uitzonderlijk grote overheid. Ondanks ongeveer 12 miljoen inwoners, telt België zo’n 900.000 overheidsmedewerkers, tegenover 1 miljoen in Nederland (18 miljoen inwoners). Dit betekent dat België 250.000 ambtenaren te veel heeft, wat neerkomt op 12 miljard euro aan overbodige overheidsuitgaven.

Ondoorzichtig subsidiebeleid

Het subsidiebeleid remains een zwart gat. Anderhalf jaar geleden bleek dat de Belgische overheden samen ongeveer 66 miljard euro aan subsidies verstrekken. Opvallend was het gebrek aan transparantie en evaluatie: onvoldoende zicht op welke subsidies daadwerkelijk hun doel bereiken. Een overheid die tientallen miljarden uitgeeft zonder sluitende evaluatie, kan moeilijk beweren dat elke euro optimaal wordt besteed.

Fiscale druk en economische groei

België loopt fiscaal tegen zijn limieten aan. Ons land behoort tot de Europese landen met de hoogste belastingdruk op arbeid, terwijl de economie nauwelijks groeit. De OESO verwacht voor België slechts 1,2% economische groei in 2026. Het idee dat hogere belastingen de oplossing zijn, is waanzinnig. Er is geen ruimte meer om de private sector verder te belasten zonder investeringen aan te tasten. België heeft een aantrekkelijker fiscaal klimaat nodig om investeringen, werkgelegenheid en groei aan te trekken.

Europese kwetsbaarheid

België bevindt zich in een kwetsbare positie binnen Europa. In 2025 bedroeg het begrotingstekort 5,2% van het bbp, een van de hoogste in de EU. De overheidsschuld liep op tot 107,9% van het bbp, eveneens bij de hoogste van Europa. De uitdaging bestaat niet alleen uit het dichten van een begrotingsgat, maar ook uit het aanpakken van structurele oorzaken: een te omvangrijke overheid, gebrek aan controle op subsidies, een maximale fiscale druk en een minder aantrekkelijk investeringsklimaat.

Misschien komen inderdaad alle gebreken van België samen in deze begroting. Maar dan is de lijst nog een stuk langer dan vandaag wordt erkend.

Bronnen

• Europese Commissie, Country Report Belgium 2026 (begroting, schuld, structurele uitdagingen);
• Eurostat, Government deficit and debt statistics (2025);
• OESO, Belgium: Foundations for Growth and Competitiveness 2026;
• OESO, Belgium Economic Snapshot 2026;
• Statbel, CBS Nederland en OESO (vergelijking bevolkingsomvang en omvang van de overheidssector).