De waanzinnige bureaucratie van de EU: nieuwe regels voor verpakkingen maken handel onmogelijk

Europa werd ooit verkocht als een prachtig economisch project met één grote interne markt waarin goederen, diensten, mensen en kapitaal zich vrij konden bewegen. Een ondernemer uit België zou zonder veel hindernissen kunnen verkopen aan een klant in Duitsland, Frankrijk, Italië of Spanje. Geen grenzen meer, geen douaneposten en vooral één grote markt van honderden miljoenen consumenten.

Maar ergens onderweg lijkt men in Brussel vergeten te zijn waarvoor die interne markt eigenlijk bedoeld was. In plaats van grenzen af te schaffen, creëren we steeds meer nieuwe administratieve grenzen. Een bijzonder hallucinant voorbeeld daarvan is de Europese regelgeving rond verpakkingen.

De Europese paradox: meer regels, minder handel

De Duitse auteur en ondernemer Rainer Zitelmann vestigde er onlangs de aandacht op naar aanleiding van een artikel in Die Welt. Zijn conclusie is vernietigend: kleine ondernemingen worden geconfronteerd met zoveel administratieve verplichtingen dat sommigen de verkoop aan klanten in andere Europese landen gewoonweg stoppen. Dat is letterlijk het omgekeerde van waarom de EU werd opgericht.

De nieuwe Europese Packaging and Packaging Waste Regulation, de zogenaamde PPWR — Verordening (EU) 2025/40 — bevat inderdaad een systeem van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen. Producenten moeten zich voortaan registreren in elke lidstaat waar zij verpakte producten op de markt aanbieden. De verordening voorziet uitdrukkelijk in nationale producentenregisters.

Interne Europese handel wordt opnieuw moeilijker gemaakt. De ondernemer krijgt er administratie bovenop. Wie in verschillende lidstaten onder de producentenverantwoordelijkheid valt, krijgt te maken met verschillende nationale registratiesystemen. De Europese verordening erkent dat zelf: de nationale registers moeten zelfs links naar de registers van de andere lidstaten bevatten om registratie in verschillende landen te vergemakkelijken.

Dat is de Europese paradox in één zin. We maken een systeem zo versnipperd dat we vervolgens een website nodig hebben om ondernemers de weg te wijzen naar alle andere administraties.

Registratie is slechts het begin

Aan uitgebreide producentenverantwoordelijkheid kunnen rapporterings- en financiële verplichtingen verbonden zijn. Voor ondernemingen zonder vestiging in een bepaalde lidstaat speelt het systeem van de “gemachtigde vertegenwoordiger” voor producentenverantwoordelijkheid.

Voor een multinational met een juridische afdeling is dat vervelend. Voor een kleine boekhandel, wijnhandelaar, kledingzaak of webshop kan het een reden zijn om de Europese handel te stoppen. En daarmee bereiken we exact het tegenovergestelde van wat Europa zou moeten bereiken.

En daar stopt de papierberg niet. Wie via internet verkoopt, moet ook rekening houden met Europese btw-regels. Bij afstandsverkopen aan klanten bestaat een Europese drempel van 10.000 euro. Boven die grens speelt in beginsel de btw van het land van bestemming.

Gelukkig bestaat het One Stop Shop-systeem, waardoor een ondernemer zich niet noodzakelijk in ieder afzonderlijk land voor btw hoeft te registreren. Dat systeem bewijst overigens dat Europa het wél eenvoudiger kan maken wanneer de politieke wil bestaat. Waarom wordt dezelfde filosofie dan niet toegepast op andere Europese verplichtingen?

Een ondernemer moet zich aan honderden regels houden

Een ondernemer moet daarnaast de Europese consumentenwetgeving respecteren. Bij onlineverkoop gelden regels rond informatie aan consumenten, herroepingsrechten en verkoop op afstand. Producten moeten voldoen aan de Europese productveiligheidsregels.

Afhankelijk van wat men verkoopt, komen daar nog andere regels bovenop: CE-markering waar die vereist is, technische documentatie, EU-conformiteitsverklaringen, verplichte vermeldingen, etikettering, gebruiksaanwijzingen in de juiste taal, identificatie van fabrikant of gemachtigde. Een onderneming moet tegenover markttoezichthouders kunnen aantonen dat de toepasselijke regels werden nageleefd.

Voor bepaalde productgroepen komt daar de komende jaren bovendien het Digital Product Passport bij. De Europese Commissie vermeldt onder meer ijzer en staal vanaf 2026, vervolgens energiegerelateerde producten, en vanaf 2027 onder andere textiel, banden en aluminium, afhankelijk van de verdere productspecifieke regelgeving.

Het is teveel aan administratie. Veel teveel. De ondernemer krijgt btw-regels, verpakkingsregels, producentenverantwoordelijkheid, consumentenrecht, privacyregels, productveiligheidsregels, etiketteringsregels, traceerbaarheidsvereisten, afvalregels, rapporteringsverplichtingen en — afhankelijk van zijn product — nog een hele reeks sectorspecifieke voorschriften. Duizenden kleine verplichtingen vormen uiteindelijk een gigantische bureaucratische muur.

Europa saboteert zijn eigen concurrentiekracht

Het wrange is dat Europa ondertussen voortdurend spreekt over concurrentiekracht. We maken ons zorgen over de Verenigde Staten. We maken ons zorgen over China. We organiseren Europese toppen over competitiviteit. We publiceren rapporten over de achterstand van Europa inzake technologie, productiviteit en investeringen.

En vervolgens bedenken we opnieuw nieuwe verplichtingen, nieuwe formulieren voor de ondernemers. Een Chinese producent kan miljoenen producten produceren. Een Amerikaanse technologieonderneming kan miljarden investeren. Een Europese zelfstandige moet ondertussen uitzoeken in welk register hij zijn kartonnen doos moet aangeven omdat een klant honderd kilometer verder aan de andere kant van een landsgrens woont.

Dat is geen interne markt meer. Dat is een bureaucratische en administratieve doolhof.

Eén digitaal loket, geen nationale registers

Daarom moet Europa dringend een ander uitgangspunt hanteren: één onderneming, één Europese registratie, één digitaal loket en zoveel mogelijk één rapportering. Als Europa werkelijk één interne markt is, moet een registratie in België in principe voldoende kunnen zijn om in heel de Unie actief te worden, waarbij nationale administraties onderling gegevens uitwisselen.

We hebben een Europese Unie nodig die regels schrapt, harmoniseert en vereenvoudigt. Europa zou economisch een van de aantrekkelijkste plaatsen ter wereld moeten zijn om een onderneming op te richten. Maar ondernemerschap bestaat niet uit formulieren invullen. Op een bepaald moment breekt onze economie.

De waanzinnige bureaucratie van de EU is economisch problematisch. Terwijl Europa zich zorgen maakt over zijn concurrentiekracht tegenover Amerika en China, blijft het zijn eigen ondernemers belasten met regels, registraties en rapporteringen. Als we die regelzucht niet dringend terugdringen, maken we onze economie zelf kapot.

Bronnen

• Verordening (EU) 2025/40 betreffende verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), EUR-Lex.
• Europese Commissie/Your Europe, regels inzake grensoverschrijdende btw en afstandsverkopen.
• Europese Commissie, VAT One Stop Shop en e-commerce.
• Europese Commissie/Your Europe, e-commerce, verkoop op afstand en productveiligheid.
• Europese Commissie/Your Europe, algemene productconformiteit, CE-markering en technische documentatie.
• Europese Commissie, Digital Product Passport.