De wereld rondvliegen voor het klimaat: CO₂-uitstoot voor het milieu

Er zit iets merkwaardigs in het hedendaagse klimaatdebat. Aan de gewone burger wordt gevraagd minder met de auto te rijden, minder vlees te eten, zijn woning voor tienduizenden euro’s te isoleren, een warmtepomp te installeren en vooral zijn ecologische voetafdruk te verkleinen. Tegelijk bestaat er een internationale klimaatwereld waarin activisten, deskundigen, politici, consultants en ngo’s de halve aardbol rondreizen om elkaar te vertellen dat we dringend minder CO₂ moeten uitstoten.

Een klimaatactiviste die de wereld rondvliegt

De Vlaamse weervrouw en klimaatexperte Jill Peeters is daarvan een treffende illustratie. Wie haar activiteiten van de voorbije jaren bekijkt, ziet een uitgesproken internationaal karakter. In 2017 richtte ze Climate Without Borders op, een wereldwijd netwerk van weerpresentatoren. De UNFCCC bevestigde bij de lancering dat het initiatief werd ondersteund door onder meer UNFCCC, WMO en IPCC. Het doel was weermensen overal ter wereld in te zetten om over klimaatverandering te communiceren.

Climate Without Borders was geen project zonder financiële ambities. In de financiële plannen die de organisatie zelf indiende, werd gesproken over een behoefte aan €170.000 in het eerste jaar, €320.000 in het tweede jaar en uiteindelijk ongeveer €550.000 per jaar. Internationale bootcamps alleen al werden geraamd op ongeveer €140.000 voor 28 deelnemers en later €290.000 voor 50 deelnemers. Er was aanvankelijk ongeveer €70.000 aan financiering verzameld, afkomstig van een mix van publieke en private financiers zoals de Vlaamse overheid, VITO, imec, Copernicus, de European Climate Foundation en CO2logic.

Peeters reisde de wereld rond, zelfs tot in Antarctica. In november 2023 nam ze deel aan Homeward Bound, een expeditie die honderd vrouwen uit verschillende landen samenbracht voor een drie weken durende reis naar het zuidpoolgebied. Ze schreef vanuit de Drake Passage over de ervaring, terwijl ze ondertussen door haar verre vliegreizen tonnen CO₂-uitstoot produceerde.

Wie gedurende jaren New York, Afrika, klimaattoppen, internationale conferenties en uiteindelijk Zuid-Amerika en Antarctica aandoet, kan met zijn internationale mobiliteit gemakkelijk een persoonlijke voetafdruk van vele tonnen CO₂-uitstoot opbouwen. Stel dat ze gedurende tien jaar gemiddeld vijf intercontinentale retourreizen per jaar maakt en dat iedere reis gemiddeld 1,5 ton CO₂-equivalent veroorzaakt, dan kom je uit op 75 ton CO₂-uitstoot. En dan hebben we het nog niet over hotels, lokaal transport, congressen, schepen en andere infrastructuur.

Een geloofwaardigheidsprobleem

Dat maakt de klimaatwereld kwetsbaar voor een geloofwaardigheidsprobleem. Wie de bevolking voortdurend vraagt haar gedrag aan te passen, moet bereid zijn dezelfde maatstaf op zichzelf toe te passen. Je kunt moeilijk aan een gezin uitleggen dat het zijn jaarlijkse vliegvakantie moet afschaffen terwijl internationale klimaatacties mensen van tientallen landen fysiek samenbrengen voor conferenties die tegenwoordig ook digitaal georganiseerd kunnen worden.

De klimaatorganisaties krijgen miljoenen euro’s subsidies en de gewone burger krijgt steeds de rekening. Rond Jill Peeters vinden we aantoonbare banden met publieke instellingen. Ze kreeg in 2016 een federale Persprijs Duurzame Ontwikkeling. Climate Without Borders verzamelde €70.000 startfinanciering bij een combinatie van publieke en private partners, waaronder de Vlaamse overheid, VITO en imec. Ze werkte mee aan klimaatinitiatieven met publieke instellingen en maakte in 2021 de vijfdelige Canvas-reeks Wat houdt ons tegen?

Maar hoeveel overheidsgeld uiteindelijk rechtstreeks bij Jill Peeters, haar vennootschap Weerwerk of haar projecten terechtkwam, is uit de publiek beschikbare informatie moeilijk te reconstrueren. Ik pleit daarom voor volledige transparantie. Als klimaatcommunicatie met belastinggeld wordt gefinancierd, mogen belastingbetalers weten hoeveel daarvoor wordt betaald en waaraan het geld wordt besteed. Transparantie creëert ook geloofwaardigheid.

De les van de klimaatwereld

Wie de wereld wil overtuigen om minder CO₂ uit te stoten, begint het best met zijn eigen wereld te verbeteren. Dat geldt voor burgers, maar zeker ook voor de klimaatactivisten, deskundigen en politici die met hun eigen gedrag de boodschap moeten uitdragen. Als we van de bevolking verwachten dat ze haar levensstijl aanpast, dan moet de elite datzelfde voorbeeld stellen – zonder uitzonderingen.

Bronnen

• International Civil Aviation Organization (ICAO), Carbon Emissions Calculator en methodologie luchtvaartemissies;
• UK Department for Energy Security and Net Zero, Greenhouse Gas Reporting: Conversion Factors 2025 en 2026;
• Homeward Bound, profiel Jill Peeters en Island Sky Voyage 2023; reisverslag Jill Peeters, Drake Shake or Drake Lake?, 26 november 2023;
• Universiteit Antwerpen, Homeward Bound, beschrijving van de drie weken durende Antarctica-expeditie en de Belgische deelnemers;
• Climate Without Borders / Best Climate Solutions, projectbeschrijving en financiële ramingen voor Climate Without Borders;
• UNFCCC, Leading Weather Presenters Boost Climate Communication, 27 juni 2017;
• Jill Peeters, persoonlijke website, biografie en overzicht van Climate Without Borders, internationale klimaatprojecten en Wat houdt ons tegen?;
• The New Yorker, verslag van Greta Thunbergs trans-Atlantische reis met Malizia II, 2019;
• Gokus e.a., Astronomy’s climate emissions: Global travel to scientific meetings in 2019, 2024.