Digitalisering heeft de Belgische overheid niet goedkoper gemaakt – 30% meer ambtenaren sinds 1995

Na drie decennia digitale transformatie groeit het aantal ambtenaren met 30 %. De overheidsuitgaven zijn gestegen, terwijl de rente op de staatsschuld is gedaald. Ik vraag: waarom heeft digitalisering de overheid niet efficiënter gemaakt?

Een groei van 220.000 ambtenaren sinds 1995

In 1995 telde de sector overheid ongeveer 723.000 werknemers. In 2023 waren er 933.000, en in 2024 kwamen er bijna 9.000 nieuwe banen bij. Dat is een stijging van 220.000 ambtenaren, of circa +30 %.

De kosten van overheidspersoneel

De totale bezoldiging van overheidspersoneel bedroeg in 2024 ongeveer 12,6 % van het bbp. Bij een bbp van €620 miljard komt dat neer op circa €78 miljard per jaar, oftewel €83.000 per werknemer. Sinds 1995 zijn er €18 miljard per jaar extra loonkosten bijgekomen.

Rentelasten en primaire uitgaven

In 1995 gaf België 9,1 % van het bbp uit aan rente op de staatsschuld; de primaire uitgaven bedroegen 43 % van het bbp. In 2024 zijn de rentelasten nog maar 2,2 % van het bbp, maar de primaire uitgaven zijn gestegen naar 52,2 % van het bbp, of €56 miljard per jaar.

Digitalisering vs. bureaucratie

We hebben computers, AI, digitale belastingaangiften, elektronische facturatie, digitale loketten, automatische gegevensuitwisseling en enorme databanken. Toch blijft de overheidsmachine groter. De technologische revolutie vertaalt zich niet in een kleinere administratieve machine.

Wat moet er veranderen?

Een efficiëntieverbetering van slechts 10 % op een publieke personeelskost van €78 miljard vertegenwoordigt theoretisch al bijna €8 miljard. De volgende grote Belgische hervorming moet gaan over hoe we de overheid goedkoper kunnen maken, niet over hoe we meer belasting kunnen heffen.

Bronnen

• Nationale Bank van België, Public Employment in Belgium
• Nationale Bank van België, Jaarverslag 2024 en overheidsrekeningen
• OECD, Government at a Glance 2025 – Public Employment
• IMF, historische Belgische overheidsrekeningen en Belgium Article IV Consultation 2025/2026