Economie is de motor van sociale vooruitgang, geen utopische theorieën

De economie is de drijvende kracht achter sociale vooruitgang, niet ideologische experimenten. Dat blijkt maar weer uit de recente pleidooien van Ilja Leonard Pfeijffer in De Standaard, waarin hij opnieuw een forum krijgt om zijn maatschappelijke en economische recepten te verkondigen.

Zo stelde hij onlangs voor om elke burger eenzelfde basisinkomen te garanderen, een idee dat dicht aanleunt bij het communistische gelijkheidsmodel. Maar de geschiedenis leert ons dat systemen die individuele prestaties en ondernemerschap niet belonen, leiden tot economische stilstand, inefficiëntie en verarming. Van de Sovjet-Unie tot Mao’s China en recentere experimenten: nergens heeft het communistische model duurzame welvaart gecreëerd.

Democratie en sociale vooruitgang staan of vallen met economische groei

Pfeijffer wijt het verlies van vertrouwen in de democratie aan een gebrek aan geloof in sociale vooruitgang. Maar zijn analyse blijft oppervlakkig omdat hij de kern van het probleem over het hoofd ziet. De sleutel tot een gezonde samenleving ligt niet in verdere herverdeling of nieuwe ideologische theorieën, maar in een bloeiende economie.

Helaas lijkt een deel van de Vlaamse bevolking hiervan doordrongen te zijn. Zij zien economische vooruitgang als een gevaarlijk ultra-liberaal concept, terwijl het juist de motor is van onze welvaart. Ondertussen blijft ons land economisch achterlopen, maar vinden sommigen dat het nog steeds te kapitalistisch is en er nog meer lasten bij kunnen. Dat is onbegrijpelijk.

Zonder economische groei valt er eenvoudigweg niets te verdelen. Zonder winst geen investeringen. Zonder investeringen geen innovatie. Zonder innovatie geen hogere productiviteit. En zonder hogere productiviteit geen stijgende lonen en levensstandaard.

Economische vrijheid en rechtszekerheid als fundament voor welvaart

Wie de geschiedenis bestudeert, ziet dat landen die economische vrijheid combineren met rechtszekerheid en ruimte voor ondernemerschap, de grootste sociale vooruitgang hebben geboekt. Net daar stegen de lonen, nam de levensverwachting toe, verbeterde de gezondheidszorg en groeide de middenklasse. Gans West-Europa is hiervan het bewijs.

Die welvaart is niet ontstaan door sociale gelijkmaking, maar door economische dynamiek en innovatie. Een samenleving waarin mensen voldoende kansen krijgen, waarin werken loont, bedrijven investeren en innovatie wordt beloond, biedt weinig voedingsbodem voor extremistische ideologieën. Wanneer de meerderheid van de bevolking haar levensstandaard ziet stijgen, verliezen zowel communistische als fascistische stromingen hun aantrekkingskracht.

Pfeijffer lijkt in al zijn analyses één cruciaal element systematisch te missen: economische kennis. Hij bespreekt democratie, populisme en ongelijkheid alsof die losstaan van de manier waarop welvaart wordt gecreëerd. Nochtans vormt precies die welvaartscreatie het fundament waarop een stabiele democratie kan rusten.

Van verdeling naar groei: de echte uitdaging

Zijn analyses zouden daarom veel meer moeten gaan over hoe we economische groei stimuleren, ondernemerschap aanmoedigen, productiviteit verhogen en meer mensen aan het werk krijgen. Dat zijn de voorwaarden voor duurzame sociale vooruitgang. De rest is een discussie over de verdeling van een taart die almaar kleiner wordt.

Bronnen

• Ilja Leonard Pfeijffer, Absolute Democratie (2025).
• Daron Acemoglu & James A. Robinson, Why Nations Fail.
• Milton Friedman, Capitalism and Freedom.
• Friedrich A. Hayek, The Road to Serfdom.