Europa dreigt zijn economische voorsprong te verliezen door starre loonpolitiek en gebrek aan innovatie

De recente cijfers over de evolutie van de reële lonen in Europa verdienen een genuanceerde analyse. Op het eerste gezicht lijkt het alsof landen als Hongarije (+29,8%), Polen (+16,5%) en Litouwen (+14,8%) de grote winnaars zijn, terwijl België op 0,0% blijft steken. Maar die cijfers vertellen slechts een deel van het verhaal.

Landen in Centraal- en Oost-Europa vertrokken historisch vanuit een veel lager loonniveau dan West-Europa. Hun sterke loonstijgingen zijn grotendeels het gevolg van een economische inhaalbeweging. Ondanks deze indrukwekkende percentages liggen de gemiddelde lonen in België, Nederland, Duitsland en Luxemburg vandaag nog steeds aanzienlijk hoger. Toch wordt de kloof elk jaar kleiner.

Europa moet concurreren met de VS en China

De echte vergelijking die Europa moet maken, is niet langer alleen die met zijn eigen lidstaten. We leven in een wereldeconomie waarin we concurreren met de Verenigde Staten én steeds meer met China.

De Verenigde Staten zijn er de voorbije vijftien jaar in geslaagd hun economie veel sneller te laten groeien dan Europa. Dankzij een hogere productiviteit, een sterke technologiesector en een gunstiger ondernemingsklimaat liggen de lonen er vandaag gemiddeld hoger. Vooral hooggeschoolden in sectoren zoals technologie, artificiële intelligentie, geneeskunde en financiën verdienen er vaak aanzienlijk meer dan hun Europese collega’s. Door de lagere belastingdruk op arbeid houden zij meer netto over.

China vormt een ander verhaal. De gemiddelde nettolonen liggen er nog steeds duidelijk lager dan in West-Europa. Toch mag dat geen reden zijn tot zelfgenoegzaamheid. De Chinese economie maakt al tientallen jaren een indrukwekkende inhaalbeweging. De productiviteit stijgt er snel, de technologische kennis neemt sterk toe en in strategische sectoren zoals artificiële intelligentie, batterijen, elektrische voertuigen, halfgeleiders en telecommunicatie worden steeds hogere lonen betaald. China concurreert niet langer alleen op goedkope arbeid, maar steeds vaker op kennis, innovatie en schaal.

België’s loonindexering beschermt koopkracht, maar creëert geen welvaart

België beschikt over een systeem van automatische loonindexering. Dat heeft ervoor gezorgd dat de koopkracht tijdens de recente inflatiegolf behouden bleef. Maar indexering creëert geen nieuwe welvaart. Ze beschermt bestaande koopkracht, maar verhoogt de economische productiviteit niet.

Europa rijdt met handrem op

Structurele loonstijgingen kunnen op lange termijn alleen worden gedragen door een economie die meer waarde creëert. Daar wringt precies het schoentje. Terwijl Oost-Europa een snelle inhaalbeweging maakt, de Verenigde Staten economisch verder uitlopen en China zijn technologische opmars versnelt, dreigt Europa zichzelf te verlammen met een combinatie van hoge belastingen, toenemende regelgeving, dure energie en steeds hogere overheidsuitgaven.

Dat maakt investeren minder aantrekkelijk en bemoeilijkt het aantrekken en behouden van ondernemerschap en talent.

Europa heeft troeven, maar moet ze nu verzilveren

Europa beschikt nog steeds over enorme troeven: een hoog opleidingsniveau, kwalitatieve gezondheidszorg, rechtszekerheid en een sterke sociale bescherming. Maar die verworvenheden kunnen alleen behouden blijven als er voldoende economische groei is om ze te financieren.

De boodschap is duidelijk. België en Europa behoren vandaag nog steeds tot de rijkste regio’s ter wereld. Toch neemt de concurrentiedruk toe. Oost-Europa haalt snel in, de Verenigde Staten bouwen hun voorsprong verder uit en China ontwikkelt zich razendsnel tot een technologische grootmacht. Willen we onze welvaart behouden, dan moeten we opnieuw kiezen voor meer innovatie, productiviteit, ondernemerschap, investeringen en een positiever fiscaal beleid dat werken en ondernemen beloont. Net dat wordt momenteel in ons land steeds minder aantrekkelijk gemaakt door de laatste ‘achterpoorten’ te sluiten.

Zonder duurzame economische groei dreigt Europa zijn historische voorsprong stap voor stap te verliezen.

Bronnen

• OESO (OECD), Real Wage Growth (2021–2026).
• OESO, Average Annual Wages en Taxing Wages 2026.
• Wereldbank, gegevens over economische groei en productiviteit.
• Geoffroy de Beaucorps, LinkedIn-publicatie over reële lonen en koopkracht (oorspronkelijke inspiratiebron).