Miljarden nutteloze subsidies: meer aandacht voor BeTech en technologisch beleid

België heeft een economisch model ontwikkeld waarin belastinggeld, arbeid en burgers zwaar worden belast, maar vervolgens een groot deel van die inkomsten weer wordt uitgegeven aan subsidies, premies en projecten. Het resultaat? Miljarden euro’s die weinig economische return opleveren.

Abnormaal veel subsidies

Volgens de Nationale Bank van België bedroegen de subsidies en investeringssteun aan ondernemingen in 2024 maar liefst 25,1 miljard euro, of 4,1 % van het bbp. België zit daarmee ongeveer 1,5 percentagepunten boven zijn buurlanden. Minstens 6 miljard euro aan bestaande steunmaatregelen moet grondig worden doorgelicht.

Van subsidies naar investeringsbeleid

Een subsidie die een structurele kost financiert, is anders dan staatssteun die tijdelijk een nieuwe economische sector helpt ontwikkelen. Wanneer de overheid miljoenen uitgeeft zonder economische return, moet daar kritisch naar gekeken worden. Maar wanneer 50 miljoen euro publieke middelen kan helpen om nieuwe technologiebedrijven, duizenden hoogwaardige arbeidsplaatsen, intellectuele eigendom, export en private investeringen in België te verankeren, spreken we over een investering in toekomstige groei.

BeTech: een kans voor België

BeTech, een privaat opgezet technologisch ecosysteem, presenteert het Belgian Tech Growth Plan. Het netwerk bestaat uit 7.300 ondernemers, meer dan 110 experts en 1.200 leden in het buitenland. Zonder één euro overheidsteun is het in twaalf jaar tijd opgebouwd. BeTech stelt drie scenario’s voor de komende tien jaar:

1. 10 miljoen euro: 2–3 bijkomende unicorns en 3.000–5.500 technologische banen.
2. 20 miljoen euro: 5–6 bijkomende unicorns en 7.000–14.000 banen.
3. 50 miljoen euro: 18–21 bijkomende unicorns en 24.000–45.000 bijkomende techjobs.

Deze prognoses laten zien dat gerichte staatssteun een veel grotere hefboom kan hebben dan willekeurige subsidies.

Strategische staatssteun

Europa dreigt technologisch achterop te raken tegenover de Verenigde Staten en China. In sectoren als AI, halfgeleiders, cloud en quantumtechnologie is er een wereldwijde concurrentiestrijd. Strategische staatssteun kan noodzakelijk zijn wanneer deze tijdelijk, meetbaar en economisch productief is.

Meer Belgische unicorns nodig

België heeft uitstekende universiteiten en onderzoekscentra, maar produceert relatief weinig snelgroeiende ondernemingen. Een veelbelovend bedrijf dat hier ontstaat maar vervolgens naar de VS verhuist, betekent een verlies dat tientallen jaren kan doorwerken. Staatssteun moet een hefboom zijn, maar ook een risicokapitaal‑katalysator, zodat succesvolle ondernemingen later weer bijdragen aan de publieke kas.

Van subsidieland naar technologieland

We moeten subsidies schrappen die na jaren nauwelijks meerwaarde creëren en een beperkt deel daarvan richten op AI, biotech, robotica, cybersecurity, halfgeleiders, quantumtechnologie en energie‑innovatie. Succesvolle ondernemingen moeten zonder staatssteun verder kunnen groeien, maar als we belastinggeld inzetten, moet het ten minste nieuwe bedrijven, nieuwe technologie, nieuwe export en duizenden hoogwaardige banen opleveren.

Bronnen

• Nationale Bank van België, Are government subsidies and investment grants to enterprises higher in Belgium?, Economic Review 2025 nr. 9: analyse van Belgische subsidies en investeringssteun aan ondernemingen in 2024 en vergelijking met de buurlanden.
• BeTech VZW, Belgian Tech Growth Plan, augustus 2026: groeiscenario’s van €10 miljoen, €20 miljoen en €50 miljoen en de door BeTech gemodelleerde werkgelegenheids- en unicornresultaten.
• OESO, Economic Surveys: Belgium 2024: analyse van het Belgische ondernemingsklimaat en van kmo-, innovatie- en R&D-steun.
• Federaal Planbureau, Public Support to Business Research and Development in Belgium – Fourth Evaluation: onderzoek naar de effectiviteit en additionaliteit van Belgische R&D-steun.
• FOD BOSA, Federaal register van financiële overdrachten, gegevens 2025/2026.
• Vlaams Parlement, Commissie Financiën en Begroting, 7 juli 2026: gegevens over de Vlaamse subsidiestromen 2024–2025.