Niets zo leuk als het geld van andere mensen uitdelen: over de subsidiewaanzin in Vlaanderen

Er is wellicht niets leuker dan geld uitdelen… als het niet uit je eigen portefeuille komt. Dat lijkt steeds meer de filosofie van het Vlaamse subsidiebeleid.

Belastingen worden geïnd bij burgers en ondernemingen die hard werken, investeren en risico nemen. Vervolgens beslist de overheid welke projecten, organisaties of gemeenten dat geld terugkrijgen. Vlaanderen geeft jaarlijks tientallen miljarden euro’s uit. De Vlaamse begroting voor 2026 bedraagt ruim 70 miljard euro. Een aanzienlijk deel daarvan vloeit via subsidies, toelagen, projectfinanciering en investeringssteun naar lokale besturen, verenigingen, vzw’s en andere organisaties.

Elke subsidie begint met belastingen die eerst bij burgers en ondernemingen worden geïnd.

Waanzinnige subsidies halen soms de media

Nu en dan komt een opmerkelijk subsidiedossier in de openbaarheid. Zo kwam minister Caroline Gennez de voorbije jaren al meermaals onder vuur. Zo ontstond discussie over een subsidie van ongeveer 500.000 euro voor een kenniscentrum kinderopvang, waarbij vragen werden gesteld over de transparantie van de toekenning en het ontbreken van een open oproep. Ook zo’n 200.000 euro voor spirituele gebedsgroepen kwam in de openbaarheid. Daarnaast was er politieke kritiek op diverse subsidies aan middenveldorganisaties, cultuurprojecten en de hervorming van de welzijnssector.

Dat illustreert hoe ondoorzichtig en moeilijk controleerbaar het huidige subsidielandschap is.

Onderzoek toont politieke bevoordeling aan

Deze week verscheen een interessante studie van doctoraatsonderzoeker Benjamin Descamps (UGent). Hij analyseerde alle Vlaamse project- en investeringssubsidies tussen 2004 en 2023. De resultaten zijn opmerkelijk.

De gemiddelde Vlaamse gemeente ontvangt 139,28 euro per inwoner aan Vlaamse project- en investeringssubsidies.

• Gemeenten waar een Vlaamse minister woont ontvangen gemiddeld 25% meer subsidies;
• Gemeenten waar een Vlaams parlementslid woont ontvangen gemiddeld 8,5% meer subsidies.

Voor een gemeente van 50.000 inwoners betekent dat gemiddeld ongeveer 1,65 miljoen euro extra aan Vlaamse subsidies.

Wanneer dergelijke verschillen gedurende twintig jaar zichtbaar zijn, is het logisch dat burgers zich vragen stellen over de objectiviteit van het systeem.

Politici ontkennen het probleem niet

Minister van Begroting Ben Weyts reageerde dat hij de resultaten niet verrassend vindt. Volgens hem verwachten kiezers dat politici investeringen naar hun eigen regio halen.

Net dat is het fundamentele probleem. Belastinggeld mag geen instrument worden waarmee politici hun eigen regio bevoorrechten. Investeringen horen te gebeuren waar ze economisch of maatschappelijk het meeste rendement opleveren, niet waar toevallig een minister of parlementslid woont.

Dit systeem creëert politieke keuzes en lobbywerk. Uiteindelijk werden al tientallen miljoenen belastinggeld verkeerd besteed.

Het subsidiesysteem moet dringend hervormd worden

Men dient dit systeem te herbekijken en opteren om de belastingen te verlagen. Minder subsidies betekenen automatisch minder administratie, minder politieke invloed, minder vriendjespolitiek en meer economische vrijheid.

België behoort vandaag al tot de landen met de hoogste belastingdruk van Europa. De politieke keuze moet gaan over welke subsidies we kunnen afschaffen.

Niets is gemakkelijker dan gul zijn met het geld van een ander.

Bronnen

• UGent – Doctoraatsonderzoek Benjamin Descamps: Analyse Vlaamse subsidiestromen 2004-2023;
• De Tijd – Onderzoek naar Vlaamse subsidies voor gemeenten;
• HLN – „Tot 25 procent meer subsidie voor gemeenten waar Vlaamse ministers wonen”;
• Vlaams Parlement – Parlementaire vragen en debatten over subsidiëring binnen Welzijn en Cultuur;
• Vlaamse Begroting 2026 – Vlaamse overheid;
• OESO (Revenue Statistics) – Belastinginkomsten als percentage van het bbp;
• Eurostat – Government Revenue and Tax Statistics;
• Inspectie van Financiën en parlementaire stukken over het dossier van het kenniscentrum kinderopvang.