Subsidies in overvloed: een crisis van de publieke financiën

Elke dag hoor ik een nieuw verhaal over subsidies. Het lijkt alsof de overheid met een geldkanon rondloopt, terwijl België en Vlaanderen met een structureel begrotingstekort en een groeiende schuldenlast te maken hebben. Toch blijven er nieuwe financiële schandalen opduiken.

De groeiende subsidielandschap

De jongste commotie draait rond Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder. Een vertrouwelijk document, per vergissing verspreid binnen het Vlaams Parlement, onthult dat Vlaanderen zich ertoe verbindt tot 2039 miljoenen subsidies te blijven voorzien voor de regionale luchthaven van Antwerpen. Daarbij horen extra investeringen zoals de renovatie van het parkeerplatform en mogelijke kosten voor bodemsanering.

Deze zomer volgden de dossiers elkaar in sneltempo op. De publicatie van bijna 10.000 subsidieposten door begrotingsminister Vincent Van Peteghem legde bloot hoe gigantisch het subsidielandschap is geworden.

Concrete voorbeelden

• Tot 2039 miljoenen subsidies voor de luchthaven Antwerpen
• Miljarden voor ontwikkelingssamenwerking
• Subsidies aan diverse vzw’s
• Financiering van belangenorganisaties
• Steun aan politieke zuilen

Waarom dit probleem bestaat

Annick De Ridder heeft slechts een korte periode buiten de politiek gewerkt bij Katoen Natie. Het grootste deel van haar carrière heeft ze binnen de politiek doorgebracht. Onze regeringen bestaan voor 95 % uit figuren die hun volledige carrière binnen de overheid hebben doorgebracht. Ze zijn een soort "superambtenaren" die het gevoel verliezen hoe moeilijk het geld eerst moet worden verdiend.

De private sector creëert de economische activiteit waarop onze welvaart steunt. Bedrijven, zelfstandigen en werknemers zorgen samen voor 80 % van de belastinginkomsten. Zonder hen bestaan er simpelweg geen subsidies. Toch lijkt het alsof belastinggeld in politieke kringen wordt behandeld als een instrument om maatschappelijke of politieke stemmen mee te kopen.

Een oproep tot verantwoorde besteding

Iedere euro subsidie is immers eerst een euro die bij burgers of ondernemingen werd geïnd. De politieke reactie is vaak: "bedrijven ook subsidies krijgen". Dat argument verdient nuance. Veel wat als "bedrijfssubsidie" wordt voorgesteld, bestaat uit fiscale gunstmaatregelen, RSZ‑kortingen of belastingverminderingen bij grote bedrijven die anders elders zouden investeren. Dat is niet hetzelfde als het rechtstreeks uitdelen van belastinggeld.

België kampt met hoge overheidsschuld, oplopende rentelasten en een structureel begrotingstekort. Tegelijk blijven overheden subsidies beloven die vaak vele jaren doorlopen. Goed leiderschap betekent durven zeggen dat niet alles tegelijk kan. Goed bestuur begint bij de eenvoudige vraag of iedere subsidie vandaag nog noodzakelijk, efficiënt en maatschappelijk verantwoord is. De overheid moet eindelijk de tering naar de nering zetten.

Bronnen

• HLN / De Standaard, berichtgeving over de vertrouwelijke overeenkomst inzake Vlaamse steun aan de regionale luchthaven Antwerpen (juli 2026).
• Openbare communicatie Vlaamse Regering over regionale luchthavens.
• Federale begrotingsdocumenten en openbare subsidiedatabank (2026).
• Nationale Bank van België – begrotings‑ en overheidsschuldstatistieken.