Vermogensbelasting in België: Lessen uit Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk

Ik heb de recente discussie over een vermogensbelasting in België gevolgd. Het lijkt een simpele, populistische oplossing: laat de rijken de crisis betalen. Maar vermogen is verplaatsbaar. Als ik vandaag in België pleit voor zo’n belasting, moet ik eerst naar Frankrijk en het VK kijken.

Het Franse experiment

Frankrijk voerde onder François Mitterrand in 1982 de Impôt sur les Grandes Fortunes in. Na vier jaar werd die afgeschaft. In 1989 keerde een zachtere versie, de Impôt de Solidarité sur la Fortune (ISF), terug, maar ook die bleek niet houdbaar.

Toen Emmanuel Macron president werd, veranderde hij in 2018 het systeem fundamenteel. De brede belasting op vermogen werd vervangen door de IFI, die zich hoofdzakelijk beperkt tot onroerend vermogen. Frankrijk wilde investeringen en kapitaal aantrekkelijker maken en maakte zich zorgen over de negatieve economische effecten van kapitaalbelastingen.

De cijfers spreken boekdelen: in 2016 verlieten 1.020 belastingplichtigen Frankrijk, terwijl 470 terugkeerden. Dat betekende een negatieve balans van 550 vermogende belastingplichtigen in één jaar. Na de hervorming veranderde het beeld sterk: in 2020 vertrokken 220 belastingplichtigen, terwijl 380 terugkeerden. De balans werd positief.

Het Britse vertrek

Het Verenigd Koninkrijk heeft geen jaarlijkse vermogensbelasting zoals Frankrijk. Labour heeft echter de fiscale behandeling van grote vermogens ingrijpend gewijzigd, waardoor miljonairs massaal het land verlieten.

Volgens Henley & Partners/New World Wealth bedroeg de netto-uitstroom van dollar‑miljonairs:

• 2023: –4.200
• 2024: –10.800
• 2025: –16.500

De 16.500 vertrekkende miljonairs vertegenwoordigen samen ongeveer 91,8 miljard dollar aan vermogen. Bloomberg berekende deze week aan de hand van zijn Billionaires Index hoeveel vermogen verbonden is aan superrijken die de voorbije twee jaar hun banden met het VK hebben verminderd of verbroken: 160 miljard dollar.

OESO‑trend en Europese afschaffingen

In 1990 hadden 12 OESO‑landen een individuele nettovermogensbelasting. Tegen 2018 waren er nog maar drie. Oostenrijk schafte ze af in 1994, Denemarken in 1997, Duitsland in 1997, Nederland in 2001, Finland in 2006, Luxemburg in 2006 en Zweden in 2007. Frankrijk verving zijn brede belasting in 2018 door een belasting op vastgoedvermogen.

De OESO noemt expliciet problemen zoals kapitaalvlucht, belastingontwijking, hoge administratieve kosten en te beperkte belastingopbrengsten. Een vermogensbelasting heeft zelden gefunctioneerd. In een belastingland zoals België is dat waanzinnig.

Implications for Belgium

De Europese Commissie verwacht voor België in 2026 amper 0,7 % economische groei, tegenover 1,0 % in 2025. De investeringen groeien slechts beperkt, terwijl onze overheidsschuld volgens dezelfde raming stijgt van 107,9 % van het bbp in 2025 naar 110,5 % in 2026. Het begrotingstekort blijft rond 5,2 % van het bbp hangen.

Dit is dus niet het moment waarop België een overschot aan kapitaal en investeerders heeft. Een vermogensbelasting heeft voor de linkerzijde vooral een symbolische waarde. Wie zeer rijk is, moet proportioneel veel meer bijdragen. Men negeert ondertussen de signalen van buurlanden en de eigen economische toestand. Men wil het communistische PVDA langs links voorbijsteken ongeacht de economische schade die men daarbij aanricht. Men dient dit grondiger te bestuderen met de hoeveelheid vermogen dat zich kan verplaatsen, wat gebeurt er met de noodzakelijke investeringen en de administratieve kosten die erbij komen kijken.

Frankrijk geeft een waarschuwing. Ook het Verenigd Koninkrijk geeft een belangrijke tweede waarschuwing. En het feit dat bijna alle Europese landen hun vermogensbelasting hebben afgeschaft, zou minstens tot voorzichtigheid moeten stemmen.

Je kunt een miljardair zwaarder belasten. Je kunt hem alleen niet verplichten om miljardair in België te blijven. En wanneer hij vertrekt, verhuist zijn vermogen uit de Belgische economie, en België kan zo toekomstige belastingen, investeringen, consumptie en economische activiteit verliezen.

Met een verwachte economische groei van bijna 0 % is het veel zinvoller dat het politieke debat gaat over hoe we kapitaal, ondernemers en investeringen kunnen aantrekken met minder regelneverij en minder belasting op arbeid en winst.

Bronnen

• OECD, The Role and Design of Net Wealth Taxes in the OECD en Tax Policy Reforms 2018
• France Stratégie, Comité d’évaluation des réformes de la fiscalité du capital
• INSEE, Impacts of the 2018 Household Capital Tax Reforms
• Henley & Partners/New World Wealth, Private Wealth Migration Report 2025
• Bloomberg, London Takes a Hit as Super Rich Worth $160 Billion Exit UK, oktober 2026
• Financial Times, analyse van de Britse miljonairsmigratie
• Europese Commissie, Economic Forecast Belgium 2026