Vlaamse overheid breekt contracten met gemeenten: een begrotingscrisis in het verschiet

Na de besparingsronde van de Vlaamse regering ben ik getuige geworden van een nieuwe realiteit: de ene overheid kan de andere niet meer vertrouwen. De Vlaamse steden en gemeenten voelen zich nu als lokale overheden uitgesloten van de toezichthoudende Vlaamse overheid.

Vertrouwen tussen Vlaamse overheid en gemeenten

De Vlaamse overheid heeft in 2025 een expliciet engagement vastgelegd: een jaarlijkse groeivoet van 3,5 % voor het Gemeentefonds. Deze afspraak was geen vrijblijvende beleidsintentie, maar een contractuele verplichting die de lokale besturen als basis gebruikten voor hun meerjarenplannen.

Contractbreuk en begrotingsrisico

Nu wijken we af van die verankerde afspraak. De Vlaamse regering verschuift de schulden naar een ander niveau, waardoor gemeenten die hun begrotingen op die groei hebben gebaseerd, nu in gevaar komen. Dit is een duidelijke contractbreuk die het principe pacta sunt servanda ondermijnt.

De gevolgen voor Glabbeek en andere gemeenten

Als kleine gemeente Glabbeek heb ik 15 jaar lang elk jaar een begroting met overschotten gerealiseerd. Dankzij de nieuwe besparingen van Vlaanderen, die meer dan 1 miljard euro tussen 2026 en 2031 via het Gemeentefonds opleveren, moet ik nu gedwongen worden om de inkomsten of uitgaven te herzien. Veel andere financieel gezonde gemeenten dreigen nu hetzelfde te ervaren.

Staatshervorming en overregulering

Er is nood aan een staatshervorming, maar die moet zich richten op de efficiëntie van gemeenschappen en gewesten. De Vlaamse overheid heeft de afgelopen jaren een logge en peperdure administratie opgezet naast de federale. We hebben minder politici en minder administraties nodig, maar we moeten kritisch blijven kijken naar alle bestuursniveaus.

Audit Vlaanderen: een overregulerend orgaan

Audit Vlaanderen, onderdeel van het Vlaams agentschap Binnenlands Bestuur, voert audits uit bij Vlaamse administraties en lokale besturen. In Glabbeek heeft het orgaan een onderzoek gestart na een anonieme klacht van opposanten. Het onderzoek duurde meer dan een jaar en kostte ruim 200.000 euro. Op een moment dat de overheid moeite heeft met basale uitgaven, lijkt het meer een overheidspolitie dan een instrument van controle.

Conclusie: een noodzaak voor transparantie en respect

De Vlaamse overheid moet zich heroverwegen: het vertrouwen van gemeenten is essentieel voor een stabiele begroting en een functionerende democratie. Zonder respect voor contracten en een transparante begrotingspraktijk dreigt het vertrouwen van burgers in lokale besturen te wankelen.

Bronnen

• Facebook: https://www.facebook.com/wimsgedacht/posts/pfbid0jg4zRYQr9vp85kT2kSLPtPTSKc725p1ZeNubYapSN6kRKax2Fkz8E6cEW63aAjul