Zuhal Demir: de grootste brokkenpiloot van de N-VA

30/08/2026 09:23 Door Wim Vander Cruyssen

Van de sluiting van de abdijboerderij van Averbode tot absurde asbestattesten en onderwijshervormingen: Zuhal Demir laat een spoor van regelneverij, menselijke schade en onuitvoerbare maatregelen achter. Haar starre aanpak ondermijnt precies wat ze beweert te willen verbeteren.

Zuhal Demir presenteert zich als de kordate minister die orde op zaken stelt. Maar achter dat imago schuilt een minder fraaie werkelijkheid. In elk beleidsdomein dat ze beheert, laat ze een spoor achter van bijkomende regelneverij, conflicten en menselijke schade. Wie protesteert, wordt weggezet als iemand die noodzakelijke hervormingen wil tegenhouden.

Landbouw: van Averbode tot MAP7

De abdijboerderij van Averbode werd het symbooldossier van Demirs stikstofbeleid. Het eeuwenoude melkveebedrijf, negen eeuwen verbonden met de abdij, belandde op de rode lijst omdat het vlak bij beschermde natuur lag. De theoretisch berekende impact op die natuur bepaalde haar lot. Emotionele of historische argumenten konden voor Demir geen rol spelen: “Het is wat het is.” Begin 2025 stopte de abdij uiteindelijk met haar melkveebedrijf. Wat negen eeuwen oorlogen, bezettingen, revoluties en economische crisissen had overleefd, verdween uiteindelijk onder Demir.

Talrijke familiale landbouwbedrijven werden geconfronteerd met verplichte emissiereducties, mogelijke sluiting of dure investeringen in technieken waarvan de betrouwbaarheid niet altijd vaststond. Voor landbouwbedrijven gold een stikstofdrempel van 0,025 procent, terwijl voor de industrie een drempel van 1 procent gold. De familiale boerderij moest wijken, terwijl grote industriële projecten meer ruimte kregen.

Ook het eerste ontwerp van het zevende Mestactieplan was bijzonder hard. Het bevatte voorstellen voor een verlaging van de maximale bemestingsnormen met 15 procent, teeltvrije stroken van zes meter langs waterlopen, een bemestingsverbod vanaf 1 augustus en beperkingen op aardappelen en groenten die pas na 1 september worden geoogst. Voor delen van de West-Vlaamse aardappel- en groentesector dreigde landbouw hierdoor praktisch onmogelijk te worden. Na massaal protest werden verschillende voorstellen afgezwakt, maar het patroon was herkenbaar: eerst onhaalbare normen, vervolgens de sector beschuldigen van bangmakerij en pas na grote politieke druk enkele scherpe kanten verwijderen.

Demir zocht ondertussen naar oplossingen om een miljardenproject van de chemische industrie (Ineos) toch mogelijk te maken. Toen daar een vergunning sneuvelde, werd een nieuwe vergunning verleend.

Vastgoed: asbestattesten en renovatieverplichtingen

Sinds november 2022 is bij de verkoop van een Vlaams gebouw van vóór 2001 een asbestattest verplicht. Tegen uiterlijk 2032 moet uiteindelijk iedere eigenaar van zo’n gebouw over een attest beschikken. Niemand betwist dat asbest gevaarlijk kan zijn en op een veilige manier moet worden verwijderd. Maar Demir koos opnieuw voor de duurste en meest bureaucratische oplossing: een attestplicht voor miljoenen eigenaars, ongeacht of er zelfs aanwijzingen van asbest bestaan.

In appartementsgebouwen zoals de Hamelincken moeten eigenaars individueel een attest voor hun privatieve deel laten opmaken, terwijl de vereniging van mede-eigenaars een afzonderlijk attest voor de gemeenschappelijke delen moet laten opmaken. Zo ontstaan absurde situaties. In gebouwen waar volgens de bouwinformatie en eerdere onderzoeken geen asbest aanwezig is, moeten eigenaars toch afzonderlijk deskundigen laten langskomen en betalen. Appartement na appartement wordt onderzocht, ook wanneer dezelfde materialen en dezelfde bouwstructuur telkens terugkomen. Dat zorgt op termijn voor €100.000 aan nodeloze kosten per gebouw.

Waarom kan een gebouw waarvan betrouwbaar werd aangetoond dat het asbestvrij is niet in één keer worden vrijgesteld? Waarom moet iedere eigenaar afzonderlijk betalen voor dezelfde vaststellingen? Het asbestattest is symptomatisch voor de manier waarop Demir handelt: een gezondheidsprobleem wordt aangegrepen om een algemene administratieve verplichting te creëren. De overheid loopt geen financieel risico. De factuur wordt telkens bij de eigenaar gelegd.

Daarbovenop kwam de renovatieverplichting voor wie een energieverslindende woning koopt. Ook daar werd een legitieme doelstelling vertaald in verplichtingen, attesten en zware investeringen. De overheid bepaalt wat de burger moet verbouwen en tegen wanneer, zonder rekening te houden met de financiële situatie, leeftijd of praktische mogelijkheden van de eigenaar. Voor de burger betekent het telkens opnieuw bijkomende kosten.

Onderwijs: chaos en wantrouwen

Sinds 2024 is Demir minister van Onderwijs. Ook daar herhaalt hetzelfde scenario zich. De Vlaamse onderwijskwaliteit daalt, de kennis van Nederlands en wiskunde gaat achteruit en te veel onderwijstijd gaat verloren. Maar ook nu volgen maatregelen en regelneverij elkaar in hoog tempo op, zonder dat scholen voldoende tijd krijgen om ze degelijk voor te bereiden.

Demir wilde pedagogische studiedagen beperken of afschaffen, facultatieve vrije dagen schrappen, examenperiodes en deliberaties inkorten en van de eerste en laatste schooldag opnieuw volledige lesdagen maken. Ze ging voorbij aan de realiteit dat scholen met een ernstig lerarentekort kampen. Pedagogische studiedagen zijn geen vakantiedagen voor leerkrachten. Ze worden gebruikt voor opleiding, overleg en de invoering van precies die nieuwe minimumdoelen die Demir zelf oplegt.

In het volwassenenonderwijs verhoogde het inschrijvingsgeld voor zogenaamde hobbyopleidingen van €1,25 naar €4 per lesuur. Onder die weinig respectvolle benaming vallen echter ook talen, technische cursussen, ambachten en opleidingen waarmee mensen hun kansen op de arbeidsmarkt proberen te verbeteren. Voor studietoelagen werd een maximumleeftijd van dertig jaar ingevoerd en moeten studenten minstens 54 studiepunten opnemen. Daardoor verliezen oudere studenten, werkstudenten en mensen die om medische of familiale redenen een beperkter programma volgen mogelijk hun ondersteuning.

De geplande besparing tot €100 miljoen op de levensbeschouwelijke vakken leidde tot chaos. Duizenden leerkrachten wisten lange tijd niet of zij hun opdracht zouden behouden. Uiteindelijk bleek de hervorming grondwettelijk en praktisch zo moeilijk dat ze grotendeels moest worden teruggeschroefd.

Daar kwam nog de omstreden subsidie van €8,2 miljoen aan Thomas More Hogeschool bovenop. Het geld ging naar een expertisecentrum dat scholen moet begeleiden bij de invoering van een kennisrijk curriculum. Omdat er geen nieuwe openbare aanbesteding kwam en betrokkenen al nauw met de politiek verbonden waren, ontstond zelfs binnen de meerderheid kritiek op de gevolgde procedure en de schijn van vriendjespolitiek.

Het voorlopige dieptepunt kwam in mei 2026. Bijna 1.400 directeurs uit alle onderwijsnetten ondertekenden een open brief tegen het beleid van Demir. Zij spraken over een overvloed aan maatregelen, laattijdige communicatie, onvoldoende overleg, praktische onuitvoerbaarheid en een groeiende cultuur van wantrouwen. Wanneer bijna 1.400 directeurs alarm slaan, kan een minister niet langer beweren dat het alleen gaat om vakbonden, behoudsgezinde koepels of mensen die verandering vrezen. Dan is er een fundamenteel probleem met de manier waarop Demir haar beleid voert.

Demir is de slechtste minister van de N-VA

Zuhal Demir lacht kritiek en protest altijd weg in interviews. Ze presenteert zichzelf als de moedige hervormer die eindelijk durft te handelen. Maar een groot aantal conflicten is geen bewijs van goed bestuur. Een minister wordt beoordeeld op de kwaliteit van haar beleid.

Haar probleem is de regelneverij met verboden, verplichtingen, attesten en regels. Ze verwart hervormen met het voortdurend opleggen van nieuwe regels. In de landbouw verdween een eeuwenoude abdijboerderij en bleven duizenden bedrijven achter met onzekerheid. In het vastgoed werden eigenaars opgezadeld met dure attesten en renovatieverplichtingen. In het onderwijs waarschuwen bijna 1.400 directeurs dat haar beleid de onderwijskwaliteit dreigt te beschadigen.

Demir is wellicht de grootste brokkenpiloot binnen de N-VA omdat haar starre houding en overdreven regelneverij het tegenovergestelde bereiken. Wie werkelijk wil verbeteren, luistert eerst, berekent grondig de gevolgen en maakt dan betaalbare regels die uitvoerbaar zijn.