Argentinië bouwt een moderne ark van Noach voor de Derde Wereldoorlog

In de Argentijnse provincie Mendoza verrijst een project dat doet denken aan een moderne versie van de ark van Noach: Wamani. Een afgelegen domein van ongeveer 32.000 hectare, bedoeld als toevluchtsoord voor wie in geval van een ‘Derde Wereldoorlog’ relatief autonoom wil kunnen leven. De drijvende kracht achter dit initiatief is de Argentijns-Spaanse technologieondernemer Martín Varsavsky, die samen met een groep vermogende investeerders een plek creëert waar energie, voedsel, water, woningen en zelfs communicatie lokaal geregeld kunnen worden.

Onder de betrokken namen bevinden zich onder anderen Alec Oxenford, medeoprichter van OLX, en Daniel Lubetzky, oprichter van KIND. Het project omvat eigen zonne-energie, landbouw, veeteelt, een landingsbaan en plannen voor het lokaal draaien van artificiële intelligentie, zodat kennis behouden blijft zelfs als internetverbindingen of datacenters uitvallen. Varsavsky formuleert het scherp: ‘We zitten al in de Derde Wereldoorlog.’

Hij ziet de oorlog in Oekraïne, de spanningen rond Taiwan, de conflicten in het Midden-Oosten en de cyberoorlog niet als losse gebeurtenissen, maar als onderdelen van een grotere confrontatie. Zijn eigen vertrek naar Wamani is gepland voor het moment dat China Taiwan inneemt of Rusland de Baltische staten binnenvalt. Een voorzorgsmaatregel die doet denken aan de vlucht van intellectuelen en ondernemers uit nazi-Duitsland in de jaren dertig.

De lessen uit de jaren dertig

Toen Adolf Hitler in 1933 rijkskanselier werd, brak de Tweede Wereldoorlog niet meteen uit. Tussen zijn machtsovername en de Duitse inval in Polen op 1 september 1939 lagen zes jaar waarin velen bleven hopen op normalisatie. Politici onderhandelden, zakenlui bleven handel drijven, burgers gingen op vakantie. Maar sommige mensen vertrokken wel. Albert Einstein, Thomas Mann, Bertolt Brecht en Walter Gropius kozen ervoor om Duitsland te verlaten. Ook een indrukwekkende groep wetenschappers, zoals Max Born, Hans Bethe en Leo Szilard, vluchtte uit vrees voor het naziregime.

Zij hadden één ding gemeen: ze begrepen vroeger dan anderen dat de oude wereld niet meer zou terugkeren. Een patroon dat zich herhaalt in de geschiedenis. Na de Russische Revolutie van 1917 vertrokken aristocraten, ondernemers en intellectuelen uit Rusland. Bij de communistische machtsovernames in Oost-Europa probeerden velen tijdig naar het Westen te vluchten. En rond de Iraanse Revolutie van 1979 vertrokken welgestelde families en academici die aanvoelden dat hun land fundamenteel zou veranderen.

Telkens zien we hetzelfde mechanisme: een meerderheid die zich vastklampt aan de hoop dat alles wel normaal zal worden, terwijl een kleine minderheid rekening houdt met de mogelijkheid dat de geschiedenis een andere richting kan uitgaan.

Een wereld in onrust

Ik beweer niet dat morgen de Derde Wereldoorlog uitbreekt. Maar wie beweert dat onze huidige geopolitieke toestand normaal is, kijkt evenmin goed naar wat er rondom ons gebeurt. Rusland voert al jaren een grootschalige oorlog tegen Oekraïne. Europese NAVO-landen verhogen hun defensiebudgetten fors. China beschouwt Taiwan nog altijd als Chinees grondgebied en sluit het gebruik van geweld niet uit. De Verenigde Staten versterken hun militaire positie in de regio. Iran en Israël staan tegenover elkaar. Noord-Korea beschikt over kernwapens en raketten. Cyberaanvallen, desinformatie en economische druk zijn ondertussen normale instrumenten van internationale machtspolitiek.

Tegelijkertijd wordt de economische wereldorde waarop Europa decennialang vertrouwde langzaam afgebroken. Globalisering maakt plaats voor strategische autonomie. Halfgeleiders, zeldzame aardmetalen, batterijen en energie worden geopolitieke instrumenten. Ook daarin zit een ongemakkelijke parallel met de jaren dertig: economische en militaire conflicten begonnen toen steeds meer door elkaar te lopen.

Toen Japan in 1931 Mantsjoerije binnenviel, was dat nog geen wereldoorlog. Toen Hitler in 1936 het Rijnland remilitariseerde, was dat evenmin een wereldoorlog. De Anschluss van Oostenrijk in 1938 en de annexatie van het Sudetenland later dat jaar evenmin. Bij iedere stap kon men zeggen dat dit wel geïsoleerd zou blijven. Totdat het niet meer het geval was.

Waarom Europa niet mag wegkijken

Wereldoorlogen beginnen zelden met een plotselinge, collectieve realisatie. Ze groeien uit een opeenstapeling van conflicten, bondgenootschappen, economische sancties, territoriale ambities, wapenwedlopen, nationalisme en vooral verkeerde inschattingen van de tegenstander. De geschiedenis leert dat investeerders en ondernemers vaak eerder doorhebben wat er staat te gebeuren dan de doorsnee burger. Zij beschikken over internationale contacten, informatie en financiële middelen die de gemiddelde Europeaan niet heeft.

Europa hoeft geen continent vol bunkers te worden. Maar het moet wel voldoende eigen energie produceren, beschikken over een sterke defensie-industrie, strategische voedselproductie beschermen en niet volledig afhankelijk zijn van Amerika of China voor technologie. Europa moet strategische voorraden aanleggen, betrouwbare infrastructuur opbouwen, cyberbeveiliging versterken en beschikken over geloofwaardige krijgsmachten. Dat is geen overdreven voorzorg, maar een manier om oorlog te vermijden.

De realiteit is dat de wereld niet meer hetzelfde is als twintig jaar geleden. En wie dat ontkent, doet dat op eigen risico.

Bronnen

• De Morgen, berichtgeving over techondernemers en Wamani in Argentinië, augustus 2026;
• Financial Times, berichtgeving over Wamani, Martín Varsavsky en de Argentijnse Andes, augustus 2026;
• Encyclopaedia Britannica, biografische gegevens Albert Einstein, Thomas Mann, Bertolt Brecht en Walter Gropius;
• United States Holocaust Memorial Museum, documentatie over vervolging en emigratie uit nazi-Duitsland;
• NATO, gegevens over Europese defensie en veiligheid;
• Historische documentatie over de Europese en internationale crises van 1931–1939.