België geeft 54 procent van de economie uit en komt toch geld tekort

Door Wim Vander Cruyssen

05/10/2026 08:54

Terwijl de federale onderhandelaars een vermogensbelasting willen introduceren, groeit de overheidsschuld ongehinderd door. De oplossing ligt niet in meer belastingen, maar in een overheid die minstens 10 procent kleiner wordt.

Terwijl de onderhandelaars over de federale begroting op zoek zijn naar extra geld, ligt opnieuw de vermogensbelasting op tafel. Vooruit pleit ervoor voor de hoogste vermogens, aangedreven door de PVDA die al langer een miljonairstaks wil. Over de precieze vorm en politieke haalbaarheid wordt onderhandeld, maar van één zaak mogen we zeker zijn: er komen extra belastingen. Is het geen vermogensbelasting, dan misschien wel een zwaardere fiscaliteit op vastgoed, tweede verblijven of andere inkomsten.

Moeten we werkelijk nog meer belastingen zoeken, of moeten we eindelijk eens kijken naar hoeveel onze overheid uitgeeft? Meer dan 54% van onze economie, volgens sommige berekeningen zelfs 56%.

Een overheidsbeslag dat de economie uitput

In 2025 bedroegen de totale Belgische overheidsuitgaven 54,2% van het bbp. De overheidsinkomsten bedroegen 49,0%. Het resultaat was een begrotingstekort van 5,2% van het bbp en een overheidsschuld van 107,9%. Dat is een overheidsbeslag waarvan men zich terecht kan afvragen hoe lang een economie het kan dragen.

En ondanks die gigantische uitgaven komen we nog geld tekort. Dat is het meest hallucinante. België geeft niet alleen bijzonder veel uit. Zelfs met die enorme inkomsten slaagt de overheid er niet in haar uitgaven te betalen.

De Europese Commissie verwacht voor 2026 opnieuw een tekort van 5,2% van het bbp en een stijging van de overheidsschuld naar ongeveer 110,5%. Voor 2027 wordt zelfs 112,8% verwacht. Dan wordt het moeilijk om te blijven beweren dat de oplossing eenvoudigweg bestaat uit nog meer inkomsten zoeken.

Waar gaat het geld heen?

Dat betekent natuurlijk niet dat iedere euro overheidsuitgave verspild geld is. Integendeel. We hebben onderwijs, gezondheidszorg, pensioenen, politie, justitie, infrastructuur en sociale bescherming nodig.

Maar we hebben ook een federale overheid, gewesten, gemeenschappen, provincies, gemeenten, intercommunales, agentschappen, kabinetten, overheidsbedrijven en een gigantisch netwerk van gesubsidieerde instellingen. Daar moet de discussie over gaan. Niet over wie nog meer kan betalen, maar vooral over waarom onze overheid zoveel kost.

Geen economische marge meer

België heeft bovendien geen economische marge. De Europese Commissie verwacht voor België in 2026 amper 0,7% economische groei. De inflatie wordt op 3,4% geraamd.

Een economie waarin de overheid zo'n groot deel van de middelen opeist, moet des te meer aandacht hebben voor concurrentiekracht, investeringen en ondernemerschap. Want uiteindelijk zijn het ondernemingen en hun werknemers die de economische welvaart creëren waarmee ook de overheid wordt gefinancierd.

Maak de overheid minstens 10% kleiner

Daarom moeten we niet beginnen met een nieuwe belastingronde, maar met een grondige afslanking van onze overheid. Maak de overheid minstens 10% kleiner door systematisch alle bestuursniveaus en overheidsstructuren tegen het licht te houden.

Minder overlappingen tussen bestuursniveaus
Minder administraties
Minder bureaucratie
Minder versnipperde subsidies
Minder politieke structuren
Meer digitalisering
Meer responsabilisering
En eindelijk meten wat een overheidsdienst of subsidie daadwerkelijk oplevert

Een overheid moet niet zoveel mogelijk geld uitgeven. Een overheid moet met zo weinig mogelijk middelen haar kerntaken zo goed mogelijk uitvoeren.

Geef ondernemingen opnieuw zuurstof

Een belangrijk deel moet terug naar onze economie. Verlaag de belastingen voor ondernemingen gevoelig. Verlaag de lasten op winst en arbeid. Beloon investeringen. Maak het aantrekkelijker om in België personeel aan te werven, een onderneming op te richten en kapitaal te investeren.

Want zonder rendabele ondernemingen zijn er uiteindelijk geen werknemers, geen lonen, geen belastinginkomsten en ook geen sociale zekerheid. We kunnen niet eeuwig denken dat de private economie een onuitputtelijke geldautomaat van de overheid is.

Niet meer overheid, maar een betere overheid. Dat is uiteindelijk waar deze begrotingsdiscussie over zou moeten gaan. En misschien moeten we eindelijk begrijpen dat ondernemingen niet het probleem zijn dat moet worden belast, maar een essentieel deel van de economische basis waarop onze welvaart rust.