België overleeft niet dankzij hogere belastingen, maar dankzij uitzonderingen

De uitspraak van politicoloog Dave Sinardet dat ‘het zotten zijn die werken voor een regulier loon’ raakt een gevoelige snaar. Maar zijn analyse vertrekt vanuit een fundamenteel verkeerde premisse.

De echte vraag is niet waarom België zoveel uitzonderingsregimes heeft. De echte vraag is waarom België die uitzonderingen nodig heeft om economisch leefbaar te blijven.

Een belastingdruk die economische zuurstof kost

België behoort al jaren tot de wereldtop wat betreft de belastingdruk op arbeid. Volgens de OESO bedraagt de zogenaamde tax wedge – het verschil tussen wat een werkgever betaalt en wat een werknemer netto overhoudt – voor een alleenstaande werknemer ongeveer 52 à 53%. Dat is een van de hoogste percentages van alle OESO-landen.

Wanneer arbeid zo zwaar wordt belast, zoeken burgers, werkgevers en ondernemers vanzelf naar manieren om toch competitief te blijven. Zo zijn systemen ontstaan zoals:

• flexi-jobs;
• studentenarbeid;
• overuren met fiscaal voordeel;
• auteursrechten (voor bepaalde beroepen);
• gunstige zelfstandigenregelingen;
• fiscale investeringsaftrekken;
• innovatieaftrekken;
• gedeeltelijke vrijstelling van bedrijfsvoorheffing voor onderzoek en ontwikkeling;
• diverse investerings- en ondernemingsstimuli.

Politiek links bekijkt al deze regelingen als schandalige ‘achterpoortjes’ die moeten verdwijnen. Het zijn echter overlevingsmechanismen in dit plat belaste land.

Zonder uitzonderingen geen horeca, geen bouw, geen evenementen

Neem de horeca. De Belgische horeca kampt met hoge loonkosten, hoge energieprijzen, hoge sociale lasten en een relatief lage winstmarge. De dorpscafés zijn al jaren op de terugweg. De witte kassa bracht ook zeer veel schade toe.

Zonder flexi-jobs zouden de resterende cafés en restaurants geen betaalbaar personeel meer vinden voor piekmomenten of weekendwerk. Hetzelfde geldt voor evenementen, toerisme en retail.

Ook de bouwsector kreunt. Door de hoge loonkost, regelneverij, strengere milieuregels en stijgende materiaalprijzen is België één van de duurste landen geworden om te bouwen. De marges zijn klein en de concurrentie is groot. In zo’n omgeving zijn fiscale uitzonderingen geen luxe. Ze zijn de noodzakelijke zuurstof om te overleven.

De reflex van links: uitzonderingen afbouwen, belastingen verhogen

Toch is de reflex bij een groot deel van politiek links uitzonderingsregimes zogenaamd ‘achterpoorten’ afbouwen, harmoniseren en ‘vereenvoudigen’. Dat betekent in de praktijk: belastingen verhogen voor wie vandaag nog enigszins kan overleven.

Minister van Financiën Vincent Van Peteghem vertrok in zijn fiscale blauwdruk expliciet vanuit het idee dat tal van fiscale uitzonderingen of ‘koterijen’ konden verdwijnen zodra het belastingstelsel eenvoudiger werd. Hij stelde onder meer voor om een reeks belastingverminderingen en gunstregimes af te schaffen of fors te beperken.

Daarnaast wilde hij onder meer de voorwaarden voor de DBI-regeling (definitief belaste inkomsten) aanzienlijk verstrengen en verschillende investerings- en ondernemingsvoordelen hervormen. Voorbeelden van gunstregimes die Van Peteghem wilde afschaffen of sterk beperken waren onder meer:

• belastingvermindering voor werkgeversaandelen;
• belastingvermindering voor aandelen van startende ondernemingen;
• belastingvermindering voor groeibedrijven;
• verhoogd pensioensparen;
• pc-privéregeling;
• belastingvoordelen voor diverse investeringen;
• hervorming van de DBI-aftrek;
• verstrenging van fiscale voordelen voor beleggingsvennootschappen.

Voor een wereldvreemde theoreticus in een ivoren toren lijkt dat allemaal logisch. Voor een ondernemer is dat een extra reden om niet meer in België te investeren.

Meer belastingen lossen niets op – ze maken het alleen erger

België kent vandaag al één van de hoogste overheidsuitgaven ter wereld: ruim 54% van het bbp vloeit via de overheid. Tegelijk blijft de belastingdruk gigantisch hoog en kampt ons land met een structureel begrotingstekort.

Meer belastingen of het afschaffen van uitzonderingen lossen dat fundamentele probleem niet op. Ze dreigen het concurrentievermogen en onze economie verder te ondergraven.

Het echte probleem zijn niet de uitzonderingen of ‘achterpoorten’. Het echte probleem is dat België een belastingniveau heeft gecreëerd waarbij uitzonderingen noodzakelijk zijn om gewone economische activiteiten nog rendabel te houden.

Wie vandaag de flexi-jobs wil afschaffen, fiscale ondernemingsstimuli wil schrappen en elk gunstregime wil harmoniseren, zonder eerst de algemene belastingdruk drastisch te verlagen, neemt ondernemers letterlijk hun laatste zuurstof af.

De keuze is dus eenvoudig. Ofwel verlagen we eindelijk de structurele lasten op arbeid en ondernemerschap. Ofwel behouden we de uitzonderingsregimes die onze economie voorlopig nog overeind houden. Maar eerst de uitzonderingen afschaffen en daarna hopen dat de economie blijft draaien, is geen economisch beleid. Dat is economische waanzin.

Bronnen

• OESO, Taxing Wages (België behoort tot de landen met de hoogste belastingdruk op arbeid).
• Fiscale hervormingsplannen Vincent Van Peteghem – Baker Tilly.
• Fiscale hervorming Van Peteghem – analyse Jubel.
• De Tijd – Analyse fiscale hervorming en concurrentievermogen.