Ceuta is geen Spaans probleem, maar een Europese spiegel

De gebeurtenissen in Ceuta worden vaak voorgesteld als een lokaal Spaans probleem. Dat is een fundamentele vergissing.

Ceuta is één van de buitengrenzen van de Europese Unie. Wie daar de grens probeert over te steken, probeert niet alleen Spanje binnen te komen, maar ook Europa. Het debat over migratie wordt al jaren beheerst door emoties en slogans. Een moderne rechtsstaat heeft niet alleen de plicht om mensen die werkelijk bescherming nodig hebben op te vangen, maar ook de verantwoordelijkheid om zijn buitengrenzen effectief te bewaken.

Zonder geloofwaardige grenscontrole verliest een migratiebeleid zijn legitimiteit. Wanneer de overheid geen onderscheid meer kan maken tussen vluchtelingen, economische migranten en mensensmokkelaars, ontstaat chaos. Die chaos voedt frustratie bij de bevolking en speelt extremisten in de kaart.

Europa blijft migratie benaderen als een humanitaire uitdaging, terwijl het tegelijk een geopolitiek instrument is geworden. Landen aan de buitengrenzen van Europa gebruiken migratiestromen als drukmiddel in diplomatieke conflicten.

Een coherente aanpak is noodzakelijk

Daarom moet de Europese Unie eindelijk werk maken van een coherent beleid. Dat betekent:

• een sterke bewaking van de buitengrenzen;
• een snelle en efficiënte asielprocedure;
• een kordate terugkeer van wie geen recht heeft op bescherming;
• een legale migratie die afgestemd is op de economische noden van Europa.

Die vier elementen horen onlosmakelijk samen. Ook België kan zich niet verschuilen achter de geografische afstand. In een Schengenzone zonder binnengrenzen hebben gebeurtenissen in Ceuta uiteindelijk gevolgen voor alle lidstaten.

De migratiedruk die vandaag in Zuid-Europa ontstaat, verspreidt zich over de hele Unie. Dat maakt van grensbewaking geen Spaans, Italiaans of Grieks dossier, maar een gemeenschappelijke Europese verantwoordelijkheid.

Vertrouwen in het migratiebeleid staat op het spel

Een samenleving die haar grenzen niet beheerst, verliest geleidelijk de controle over haar migratiebeleid. En wanneer burgers het vertrouwen verliezen dat de overheid die controle nog heeft, komt uiteindelijk ook het draagvlak voor legale migratie en echte vluchtelingen onder druk te staan. Een humaan migratiebeleid en een streng grensbeleid zijn elkaars noodzakelijke voorwaarden.

Bronnen

• Europese Commissie (migratie- en asielbeleid);
• Frontex;
• UNHCR;
• berichtgeving en opiniering in De Tijd over Ceuta en de Europese buitengrenzen.