De waanzin van de Belgische overheidsdotaties

Elk jaar opnieuw gooit de Belgische overheid met geld dat ze niet heeft. Miljoenen euro’s belanden in de zakken van organisaties, projecten en initiatieven die vaak geen enkele maatschappelijke meerwaarde bieden. En het ergste? We weten het, we zien het, maar niemand doet er iets aan.

Wie betaalt de rekening?

De cijfers liegen er niet om. In 2023 bedroeg het federale begrotingstekort opnieuw meer dan 5% van het bbp. Toch blijft de overheid subsidies uitdelen alsof het niets is. Neem nu de €800.000 die vorig jaar naar de podcast Het Wassalon ging. Een podcast, nota bene, die amper luisteraars trekt en al helemaal geen impact heeft op de samenleving. Of de €693.171 per jaar die naar Çavaria vloeit – een organisatie die zich bezighoudt met LHBTQ+-thema’s, maar waarvan de effectiviteit allang niet meer wordt gemeten.

En dan hebben we het nog niet eens over de regionale en lokale subsidies. In Vlaanderen alleen al werden vorig jaar €12 miljoen uitgetrokken voor zogenaamde ‘culturele projecten’, waarvan de helft na afloop in de prullenmand belandt. Geld dat beter besteed had kunnen worden aan onderwijs, zorg of infrastructuur.

Waarom blijft dit systeem bestaan?

De reden is simpel: niemand wordt erop afgerekend. Ministers en mandatarissen die subsidies toekennen, hebben geen enkele verplichting om verantwoording af te leggen. Er is geen transparantie, geen evaluatie en al helemaal geen sanctie als het geld verkeerd wordt besteed. Het is een systeem dat draait op vriendjespolitiek, belangenverstrengeling en een gebrek aan controle.

Neem het voorbeeld van de €1,2 miljoen die naar een project ging dat uiteindelijk nooit van de grond kwam. Toen de rekenkamer hierop wees, was de reactie van de betrokken minister: ‘We hebben het beste met de zaak voor gehad.’ Geen excuses, geen terugbetaling, gewoon een schouderklopje en doorgaan alsof er niets is gebeurd.

Wat moet er veranderen?

Er is maar één oplossing: een volledig transparant subsidieregister, waarin duidelijk staat wie wat krijgt, waarom en met welk resultaat. Daarnaast moeten er onafhankelijke audits komen, waarbij subsidies worden stopgezet als ze niet aan de voorwaarden voldoen. En tot slot: wie verantwoordelijk is voor het misbruik, moet persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Tot die tijd blijft het geld stromen naar organisaties die het niet verdienen, terwijl de gewone burger de rekening betaalt. En dat is niet alleen zonde, het is ook oneerlijk.

Bronnen

• Cijfers over het federale begrotingstekort uit het rapport van de Rekenkamer van 2023.
• Overzicht van subsidies aan Het Wassalon en Çavaria via de open data-portalen van de federale overheid.
• Evaluatie van culturele subsidies in Vlaanderen door het Departement Cultuur, Jeugd en Media.
• Verslag van de Rekenkamer over het mislukte project met een budget van €1,2 miljoen.