Europa jaagt zijn talent en investeerders weg: 42% van de Europese unicorns groeit in de VS

Europa en België hebben geen gebrek aan talent. Onze universiteiten, ingenieurs, wetenschappers en ondernemers zijn wereldklasse. Toch slagen we er niet in om dat talent vast te houden of om ondernemingen te laten uitgroeien tot wereldspelers. Een recente analyse van Dealroom toont pijnlijk aan waarom.

Volgens de Europe Talent Gap Analysis van Dealroom uit augustus 2026 werden 1.658 van de 6.905 onderzochte oprichters van unicorns in Europa geboren. Een unicorn is een jonge onderneming met een waardering van minstens één miljard dollar. Europa produceert dus veel ondernemers die zulke bedrijven kunnen creëren.

Maar dan komt het onthutsende cijfer: van de 892 unicorns die door ondernemers van Europese origine werden opgericht, werden er 371 in de Verenigde Staten uitgebouwd. Dat is 42 procent. Duitsland hield er 66, Frankrijk 43, Zweden 39 en Zwitserland 30. Het Verenigd Koninkrijk kwam uit op 140.

Het betekent dat 42 procent van de onderzochte unicorns die door Europese oprichters werden gecreëerd, uiteindelijk in de Verenigde Staten werd uitgebouwd. Wij leiden het talent op, Amerika plukt voor een aanzienlijk deel de vruchten.

Europa investeert in talent, maar creëert geen groeikansen

Europa betaalt universiteiten, investeert in onderwijs, financiert onderzoek en leidt ingenieurs, informatici, economen en wetenschappers op. Maar wanneer een ondernemer vervolgens honderd miljoen euro nodig heeft om zijn onderneming wereldwijd uit te bouwen, blijkt Amerika vaak aantrekkelijker. Daar wordt niet alleen een bedrijf opgebouwd. Daar komen ook de hoogbetaalde banen terecht. Daar worden leveranciers aangetrokken. Daar worden aandelenopties uitgekeerd. Daar ontstaan nieuwe vermogens. Daar worden winsten gemaakt en belastingen betaald. En daar ontstaat uit één succesvol bedrijf vaak het kapitaal waarmee vervolgens vijf of tien nieuwe ondernemingen worden gefinancierd.

Europa verliest dus niet alleen één ondernemer, maar een hele toekomstige economische keten.

De Europese Commissie erkent het probleem – maar doet te weinig

De Europese Commissie erkent het probleem ondertussen zelf. In haar Startup and Scaleup Strategy schrijft ze dat Europese ondernemingen nog altijd worden gehinderd door een gefragmenteerde interne markt, verschillen in regelgeving, moeilijke toegang tot kapitaal en een lagere risicobereidheid van investeerders. De Commissie stelde bovendien vast dat tussen 2008 en 2021 bijna 30 procent van de Europese unicorns buiten de Europese Unie verhuisde. Slechts ongeveer 8 procent van de wereldwijde scale-ups bevindt zich volgens diezelfde strategie in Europa.

De Commissie erkent ook dat het Europese financiële systeem veel sterker rond banken is opgebouwd dan het Amerikaanse. Europa beschikt over een relatief kleine durfkapitaalmarkt. Verschillende belastingstelsels, vennootschapswetten, insolventieregels en financiële regels versnipperen de Europese kapitaalmarkt.

Een Amerikaanse ondernemer die vanuit Californië naar Texas uitbreidt, blijft binnen één gigantische economische ruimte. Een Europese ondernemer die vanuit België naar Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje wil groeien, krijgt te maken met verschillende rechtssystemen, belastingregels, arbeidswetgeving en administratieve procedures. Op papier hebben wij een Europese interne markt. In de dagelijkse praktijk blijft die voor veel ondernemingen verre van volledig.

Gigantische regelneverij en gebrek aan rechtszekerheid

Daar komt de Europese regelzucht bovenop. Iedere bijkomende rapporteringsplicht moet door iemand worden uitgevoerd. Iedere vergunning moet worden aangevraagd. Iedere nieuwe richtlijn moet worden bestudeerd. Iedere complianceverplichting vraagt personeel, advocaten, consultants of software. Voor een multinational met duizenden werknemers is dat vervelend. Voor een onderneming met twintig werknemers kan het bepalend zijn voor de beslissing waar zij haar volgende groeifase organiseert.

Zelfs de Europese Commissie noemt versnipperde regelgeving en administratieve lasten expliciet als problemen voor start-ups en scale-ups. Dat is een zeer belangrijke erkenning van de EU.

De vraag is waarom we zo lang hebben gewacht. Investeerders vergelijken rendement, risico, fiscaliteit, rechtszekerheid, arbeidskosten, energiekosten en administratieve lasten. En vervolgens gaat het geld naar de plaats waar de verhouding het aantrekkelijkst is. Dat is economie.

Europa reageert daarop nog te dikwijls alsof bedrijven en vermogende investeerders vastgeklonken zitten aan hun geboortegrond. Belastingen kunnen omhoog, nieuwe verplichtingen kunnen erbij, procedures kunnen complexer worden en ondernemers zullen toch wel blijven. Tot ze vertrekken.

België moet dringend actie ondernemen

Voor België is deze discussie nog veel belangrijker. Wij combineren de Europese regelgeving met onze eigen complexe staatsstructuur, hoge lasten op arbeid en buitengewoon ingewikkelde fiscaliteit. Wie hier een onderneming wil uitbouwen, krijgt niet alleen met Europa te maken, maar ook met federale, gewestelijke en lokale overheden.

Daarom moet ook de regering-De Wever maatregelen nemen om talent, ondernemers en investeerders in België te houden. We kunnen onmogelijk blijven klagen dat jonge ondernemers naar de Verenigde Staten, Zwitserland of andere aantrekkelijkere economische omgevingen vertrekken en tegelijkertijd een fiscaal en administratief klimaat in stand houden dat hen doet vertrekken.

Een eerste mogelijkheid is een lagere vennootschapsbelasting voor ondernemingen die hier investeren en groeien. België moet zich opnieuw afvragen welke belastingdruk ondernemerschap stimuleert in plaats van uitsluitend te berekenen hoeveel extra inkomsten een belastingverhoging kan opleveren.

Een tweede mogelijkheid is het verlagen van de sociale bijdragen, zeker voor start-ups, scale-ups en ondernemingen die bijkomende hooggekwalificeerde werknemers aanwerven. Een ingenieur, softwareontwikkelaar of onderzoeker in België tewerkstellen is duur.

We moeten ervoor zorgen dat Belgische bedrijven geen financiële reden krijgen om elders te investeren. Fiscaliteit alleen zal niet volstaan. Ook belangrijk is rechtszekerheid.

Een ondernemer moet vandaag een investering kunnen plannen waarvan hij weet onder welke fiscale en juridische voorwaarden die investering binnen vijf of tien jaar zal kunnen functioneren. Zoiets heet rechtszekerheid. In België worden regels, uitzonderingen, aftrekposten, subsidies, bijdragen en administratieve verplichtingen voortdurend en onophoudelijk aangepast. De spelregels worden tijdens de wedstrijd meerdere malen veranderd. Dat maakt presteren in dit land bijzonder moeilijk. Dat is geen aantrekkelijk investeringsklimaat meer.

De regering-De Wever zou daarom een veel ambitieuzer programma van administratieve vereenvoudiging moeten uitwerken, naast fiscaal gunstige en stabiele maatregelen. Een ondernemer moet zijn tijd kunnen besteden aan klanten zoeken, producten ontwikkelen, werknemers aanwerven en exportmarkten veroveren. Niet aan het invullen van steeds nieuwe formulieren en extra belastingen.

We hoeven ondernemers niet met subsidies aan België vast te ketenen. We moeten ervoor zorgen dat ze uit eigen overtuiging hier willen blijven.

Europa en België hebben troeven – maar moeten ze benutten

Europa en België hebben nochtans gigantische troeven. We hebben uitstekende universiteiten. We beschikken over hoogopgeleide mensen. We hebben een goede infrastructuur, politieke stabiliteit, een centrale ligging en een hoge levenskwaliteit. De grondstoffen voor economisch succes zijn aanwezig.

Maar we moeten opnieuw een omgeving creëren waarin iemand die vanuit een garage een onderneming begint, ervan droomt om die onderneming vanuit België tot een wereldbedrijf uit te bouwen in plaats zijn koffers richting Verenigde Staten te pakken.

Europa én België moeten veel ambitieuzer worden. Ofwel creëren wij de beste omgeving voor ondernemers en investeerders, ofwel zullen andere landen in de wereld dat voor ons doen. En wij hebben dan alleen hun “gratis” opleiding betaald.

Bronnen

• Dealroom.co, Europe Talent Gap Analysis, augustus 2026, grafiek 42% of European-founded unicorns were built in the US.
• Europese Commissie, EU Startup and Scaleup Strategy – Choose Europe to start and scale, 28 mei 2025.
• Europese Commissie, Staff Working Document SWD(2025) 138.
• Europese Commissie, informatie over de Europese Startup and Scaleup Strategy en maatregelen rond financiering, regelgeving en de Europese kapitaalmarkt.