Provincies: een onnodige kost en een kans op besparingen

De Belgische begroting is een van de zwaarste in Europa. Burgers en bedrijven dragen de hoogste belastingdruk, maar de overheid slaagt er niet in haar financiën structureel op orde te krijgen. Ik vraag me af of we niet moeten kijken naar overbodige overheidsstructuren.

Provincies in 2024

In de Vlaamse regeringsonderhandelingen van 2024 stond de afschaffing van de provincies op tafel. N-VA en Vooruit wilden de stap zetten, CD&V bleef tegenhouden. Uiteindelijk bleef de provinciale laag bestaan, terwijl de discussie zich bleef richten op welke partij de gouverneur moet leveren.

Kosten van de provincies

Voor 2025 begroten de vijf Vlaamse provincies samen €873 million aan exploitatie-uitgaven. Dat is verdeeld in:

• €422 million naar personeel
• €236 million naar goederen en diensten
• €199 million naar werkingssubsidies

Waarom afschaffen werkt

Het Federaal Planbureau berekende in de verkiezingsdoorrekening van 2024 een scenario waarin de provincies verdwijnen. Zelfs met de voorzichtige uitgangspunten levert dit een netto besparing op tot €132 million per jaar in 2029.

Het grotere probleem

De provincies zijn slechts één van de vele overheidslagen. België telt federale overheid, gemeenschappen, gewesten, provincies, gemeenten, politiezones, hulpverleningszones, intercommunales, agentschappen, autonome overheidsbedrijven en een overvloed aan adviesraden. Elke extra laag voegt administratie, gebouwen, ICT, boekhouding, communicatie, vergaderingen, rapportering en toezicht toe. Beslissingen worden trager, bevoegdheden onduidelijker en de verantwoordelijkheid verdwijnt.

Wat moet er gebeuren

Ik pleit voor een brede hervorming van alle Belgische bestuursstructuren. Concreet betekent dit:

• Schaf de provinciale politieke bestuurslaag af.
• Draag noodzakelijke provinciale taken over naar Vlaanderen, steden, gemeenten of intergemeentelijke samenwerkingsverbanden.
• Verminder het aantal politieke mandaten.
• Vereenvoudig administraties.
• Onderzoek intercommunales en agentschappen op overlappingen.
• Digitaliseer processen en maak voor iedere bevoegdheid één bestuursniveau duidelijk verantwoordelijk.

Bronnen

• Federaal Planbureau, Doorrekening verkiezingsprogramma’s 2024 en DC2024 – afschaffing vijf Vlaamse provincies: netto besparing oplopend tot €132 miljoen in 2029.
• Belfius Research, Vlaamse provincies – Lokale financiën 2025: €873 miljoen exploitatie-uitgaven, €422 miljoen personeelskosten en €46 per inwoner voor algemeen bestuur.
• VRT NWS, berichtgeving Vlaamse regeringsvorming september 2024: afschaffing provincies haalde het regeerakkoord niet.
• Nieuwsblad, berichtgeving over het behoud van de provincies in 2024 en de opvolging van gouverneur Carl Decaluwé in 2026.