Reagan: de beste president van de afgelopen vijftig jaar

Reagan was de beste president van de afgelopen vijftig jaar. Hij verlegde de Amerikaanse economie van stagflatie naar groei, creëerde miljoenen banen, verlaagde inflatie en riep de Koude Oorlog tot een einde. Wat België hier van kan leren? Ik leg het uit.

Reaganomics: belastingverlaging en ondernemerschap

De Economic Recovery Tax Act van 1981 betekende een enorme belastingverlaging. In drie jaar tijd daalden de individuele tarieven met ongeveer 25% en kregen investeringen door ondernemingen een gunstiger fiscale behandeling. De Tax Reform Act van 1986 combineerde lagere tarieven met het afschaffen van talrijke fiscale uitzonderingen. De hoogste federale inkomstenbelasting daalde van 70% naar 28% en miljoenen Amerikanen met lage inkomens werden uit de federale inkomstenbelasting gehaald.

Het principe was simpel: de overheid moest stoppen met elke economische beslissing te sturen via subsidies, uitzonderingen en ingewikkelde belastingen. Mensen moesten opnieuw zelf kunnen beslissen waar ze hun geld investeerden.

Economische wederopstanding en werkgelegenheid

Na de zware recessie van 1981‑1982 groeide de Amerikaanse economie in 1984 met bijna 7%. De gemiddelde groei over de eerste twee jaren na het dieptepunt bedroeg ongeveer 6% per jaar. De investeringen in nieuwe bedrijfsinstallaties en uitrusting groeiden sterk en de industriële productie schoot omhoog.

De expansie hield jarenlang stand. Tegen het einde van Reagans presidentschap zat de Amerikaanse economie in haar zevende opeenvolgende jaar van expansie. Het reële BNP groeide gemiddeld meer dan 4% per jaar.

Van het herstel eind 1982 tot eind 1988 kwamen er bijna 19 miljoen nieuwe banen bij. De werkloosheid, die tijdens de recessie boven 10% was, werd gehalveerd en bereikte niveaus die Amerika in veertien jaar niet meer had gezien.

Invloed op inflatie en rente

De gigantische inflatie waarmee Amerika het nieuwe decennium begon, verdween. Tijdens de expansie bleef de inflatie grotendeels rond of onder 4%. In 1986 bereikte ze het laagste niveau in ongeveer 25 jaar. De rente daalde spectaculair, mede dankzij het strakke monetaire beleid van Federal Reserve-voorzitter Paul Volcker.

Minder overheid, meer zelfbeschikking

Economische vooruitgang ontstaat niet in ministeriële kabinetten, maar bij burgers, ondernemers, uitvinders en investeerders. Reagan verminderde regelgeving, verlaagde belastingtarieven en probeerde de uitgaven van de federale overheid af te remmen. Het ondernemersklimaat veranderde fundamenteel.

Reagan en de Koude Oorlog

Reagan investeerde fors in de Amerikaanse defensie, verhoogde de druk op Moskou en sprak duidelijk over het communistische systeem. In 1987 ondertekenden hij het INF-verdrag met Gorbatsjov, waarbij een volledige categorie nucleaire middellangeafstandsraketten werd geëlimineerd. In 1989 stond hij bij de Brandenburger Tor en riep hij: "tear down this wall!" De muur viel twee jaar later, een krachtig symbool van de overwinning van de liberale democratie en de markteconomie.

Wat Europa en België van Reagan kunnen leren

Europa worstelt met trage groei, hoge belastingen, enorme administratieve lasten, dure energie en afnemend concurrentievermogen. Reagan zou de overheid uit de weg halen zodat Europeanen opnieuw gemakkelijker kunnen ondernemen, investeren, werken en innoveren. Minder bureaucratie, lagere lasten, meer ondernemerschap en technologische ontwikkeling. Een Europa dat opnieuw overtuigd is van de kracht van zijn eigen democratische en economische model.

Bronnen

• Ronald Reagan Presidential Library – The Reagan Presidency en economische rapporten van de Reagan-administratie.
• Ronald Reagan Presidential Library – documenten over de begroting, economische expansie en belastinghervorming van 1986.
• Ronald Reagan Presidential Library – inventaris van plaatsen en instellingen genoemd naar Ronald Reagan.